6 алхамтай холбооны түүх: эмгэн хумсны «утасгүй телеграф»-аас Маркони хүртэл
1850 онд Францын нэгэн зохион бүтээгч эмгэн хумсаар дамжуулан дэлхийн аль ч булан руу мэдээ дамжуулна гэж зарлаж байжээ. Тэр үед жинхэнэ холбооны технологи хэрхэн хөгжиж байсныг түүхэн зургуудаар харцгаая.
1. «Эмгэн хумсны телеграф» (1850)
Францын зохион бүтээгч Жак-Туссен Бенуа 1850 онд «Pasilalinic-Sympathetic Compass» буюу эмгэн хумсны телеграфыг зарласан. Тэрбээр нэг удаа үржсэн хоёр эмгэн хумс хэдий хол байсан ч үл үзэгдэх «өрөвдөх холбоо»-ыг хадгалдаг гэж үзжээ. Төхөөрөмжид францын цагаан толгойн үсгийн тоотой ижил 24 цайрын сав байсан бөгөөд сав бүрийн ёроолд нэг эмгэн хумс байрлуулсан гэнэ. Харин туршилтын үеэр «gymnase» гэсэн үгийг «gymoate», «lumière divine»-ийг «lumhere divine» гэж буруу уншсан. Хатуу нөхцөлтэй давтан туршилтын өдөр Бенуа алга болж, 1852 онд нас барсан байна. Зураг дээр энгийн цэцэрлэгийн эмгэн хумс харагдаж байна.
Зураг: Zachi Evenor / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
2. Шаппын оптик телеграф
Франц дахь Шаппын оптик телеграфын хуучин цамхагуудын нэг (Марси). Ийм систем дохиог цамхгуудаар дамжуулан хараагаар холбодог байв.
Зураг: Үл мэдэгдэх зохиогч / Wikimedia Commons, Public domain
3. Кук, Уитстоуны таван зүүт телеграф (1837)
1837 онд Уильям Фосергилл Кук, Чарльз Уитстоун нар таван зүүт цахилгаан телеграф гаргажээ. Таван зүү нийлээд 20 үсгийг үзүүлдэг байв.
Зураг: chailey / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
4. Морзегийн түлхүүр ба дуут төхөөрөмж
Телеграфын хуучин төхөөрөмж: Морзегийн түлхүүр болон хүлээн авах дуут төхөөрөмж.
Зураг: Kannan shanmugam,Shanmugam studio, Kollam / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
5. Беллийн «том хайрцаг» утас (1876)
1876 оны Александр Грэм Беллийн «том хайрцаг» утас нь арилжаанд гарсан анхны утаснуудын нэг юм. Одоо АНУ-ын Үндэсний түүхийн музейд хадгалагдаж байна.
Зураг: Daderot / Wikimedia Commons, CC0
6. Маркони ба утасгүй телеграф
Гульельмо Маркониийн утасгүй телеграфын төхөөрөмжийн патентын зураг (АНУ-ын Үндэсний архив). Эх сурвалжийн мэдээлснээр Маркони утасгүй телеграфыг эмгэн хумсны телеграф зарласнаас хойш 45 жилийн дараа буюу 1895 оны орчим үзүүлжээ.
Зураг: Marconi, Guglielmo, marchese, 1874-1937 (NARA record: 10581113) / Wikimedia Commons, Public domain
Бенуагийн санаа хэзээ ч нотлогдоогүй бөгөөд шинжлэх ухааны алдартай хуурмаг болон үлдсэн. Харин телеграф, утас, утасгүй холбоо дараагийн жилүүдэд жинхэнэ утгаараа дэлхийг холбож эхэлсэн.
Эх сурвалж: Amusing Planet (2026.11.3); зургийн тайлбар: Wikimedia Commons
