Хар тэнгис дэх халдлага дэлхийн улаан буудайн нийлүүлэлт, үнэд заналхийлж байна
Зураг (Хар тэнгис дэх ачааны хөлөг, жишээ зураг): Emmarchcommons / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Хар тэнгис дэх худалдааны хөлөг онгоцонд хийсэн халдлага нэмэгдсэнээр Украины үр тарианы экспорт доголдож, дэлхийн хүнсний үнэ өсөх, хүнсний хомсдол хүндрэх эрсдэл үүсээд байна. Оросын болон Украины талын халдлагын үр дагаврыг Al Jazeera судалжээ.
10 дугаар сарын 28-нд Либерийн тугтай «Contship Jet Monrovia» чингэлэгт хөлөг Болгарын эргээс холгүй Хар тэнгист гурван тэнгисийн дрон, мөн агаарын дроны халдлагад өртжээ. Тус хөлөг Израилийн Хайфа боомтоос Румын руу 400 гаруй чингэлэг ачаад явж байсан бөгөөд живсэн. Багийн 18 гишүүн бүгд аврагдсан гэж Болгарын эрх баригчид мэдэгдсэн.
Киев дронуудыг Оросынх гэж мэдэгдэж, халдлагын зорилго нь Хар тэнгисийг энгийн хөлөг онгоцонд аюултай болгож, Украины үр тарианы экспортыг саатуулан эдийн засгийг нь сулруулах гэж үзсэн. Ерөнхийлөгч Зеленский Киевийн хүчин далайн энэ хэсэгт ямар ч ажиллагаа явуулаагүй гэв.
Үр дагавар
ЕХ-ны Киев дэх төлөөлөгчийн газар 8 дугаар сард Орос Украины дэлхийг тэжээх чадварыг системтэйгээр боогдуулж байна гэж мэдэгдсэн. Сүүлийн үеийн халдлагуудад дор хаяж 30 далайчин амь үрэгдсэн эсвэл сураггүй болсныг Болгар, Румыны эрх баригчид болон далайн хөдөлгөөн хянах үйлчилгээ мэдээлжээ. Их Британид төвтэй Ambrey Analytics-ийн шинжээч Томаш Алекса үүнээс болж бизнесийн зардал өсч, улмаар Дэлхийн Өмнөдийн орнуудад хүнсний хомсдлын дарамт нэмэгдэнэ гэв.
Улаан буудайн үнэ
Сүүлийн 12 сарын хугацаанд улаан буудайн үнэ тавны нэгээр өссөн. Дэлхийн жишиг болдог Чикагогийн улаан буудайн фьючерс 2025 оны 10 дугаар сард нэг бушель 5.03 доллар байсан бол 2026 оны 10 дугаар сард 6.03 доллар болжээ. АНУ-Израилийн Иран дахь дайн, уур амьсгалын дулаарал, Өмнөд Африкийн ган гачиг мөн үнэ өсөхөд нөлөөлсөн.
Украины байдал
2022 оны өмнө дэлхийн үр тарианы экспортын гуравны нэг орчим Хар тэнгисээр дамждаг байсан бөгөөд Украин дэлхийн улаан буудайн экспортын аравны нэг, эрдэнэ шишийн 15 хувийг нийлүүлдэг байв. Украины хамгийн том далайн гарц Одесса хотын боомтын үйл ажиллагаа Оросын дрон, пуужингийн байнгын цохилтоос болж зогсжээ. Украины тариаланчид болон хувийн газар эзэмшигчдийн холбооны ерөнхийлөгч Виктор Гончаренко хуурай замаар үр тарианы тал хувиас илүүг гаргах боломжгүй гэж хэлсэн. Киевийн шинжээч Алексей Кущийн мэдээлснээр энэ жил Украинд 60 сая тонн хүртэл үр тариа хураасан ч түүний тал хувийг л гадагш гаргаж чадна. Төмөр замууд ачаалалтай байгаа тул илүү их ачаа тээвэрлэх боломжгүй байна.
Хоёр талын маргаан, өөр маршрут
Бремений их сургуулийн судлаач Николай Митрохин зуны улиралд Украин хоёр талын ачааны хөлгийг цохихгүй гэсэн «сүүдэрт тохиролцоо»-г зөрчсөн гэж үзэж байна. Оросын тариаланчид, экспортлогчид ургацынхаа гуравны хоёроос илүүг Хар тэнгисээр гаргадаг. Аюулгүй байдал муудсан тул Арктикийн Мурманск боомтоор экспортлохыг туршиж байгаа ч зам холдож, зардал өснө.
Эх сурвалж: Al Jazeera (Мансур Мировалев), 2026.11.3
