Вирунгагийн үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд боомын дэгдэлтээр 28 бегемот үхжээ
Зураг (жишээ зураг, бегемот): Ad Meskens / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
ДР Конго өөрийн түүхэн дэх хамгийн хүчтэй Эболагийн дэгдэлттэй тэмцэж байх үед зүүн хэсэгт орших Вирунга үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зэрлэг амьтдыг өөр нэг өвчин ихээр хохироож байна. Өнгөрсөн дөрвөн долоо хоногт цэцэрлэгт хүрээлэнгийн баруун талаар урсах Семлики голоос бегемотын цогцос олдож, голын эрэг дагуу амьдардаг иргэдийг түгшээжээ.
Шалтгаан нь боом
Гома хотоос 100 км орчим хойш орших Витшумби тосгоны оршин суугч Майкл Камбале “9 дүгээр сарын дундаас бегемотууд олноор үхэж эхэлснийг анзаарсан. Эболагийн дэгдэлтийн дундуур ийм юм болж байгаад бид болгоомжилж байна” гэж ярьжээ. Лабораторийн шинжилгээний дараа Вирунга үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн амьтдын үхэл Bacillus anthracis бактериас үүдэлтэй боомоос болсныг баталгаажуулсан байна.
Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн албаныхны мэдээлснээр ойролцоогоор нэг сарын дотор 28 бегемот үхсэн. Хүрээлэн мэдэгдэлдээ “Энэ өвчин үхсэн эсвэл өвчтэй амьтантай харьцах, түүний махыг хэрэглэх замаар хүнд дамжиж болно” гэжээ.
Хүрээлэнгийн авч буй арга хэмжээ
Вирунга үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн тандалт, цогцосны аюулгүй менежмент, зэрлэг амьтан болон орон нутгийн иргэдэд учрах эрсдэлийг бууруулахад анхаарч байна. Багууд нөлөөлсөн бүс нутагт хяналт тавьж, шинэ тохиолдлыг бүртгэн, цогцсыг аюулгүйгээр зайлуулж байгаа аж. Иргэдэд үхсэн байдалтай олдсон амьтныг барихгүй, арьсыг нь хуулахгүй, махыг нь идэхгүй байх, ийм амьтан эсвэл сэжигтэй тохиолдол олдвол холбогдох байгууллагад мэдэгдэхийг сануулжээ.
Экологи болон мал эмнэлгийн мэргэжилтэн Жоэл Мбуса Маполи бегемотын үхэл цэцэрлэгт хүрээлэнд ихээхэн хохирол учируулж байгааг онцолж, дэгдэлтийг хяналтад авахад яаралтай арга хэмжээ шаардлагатайг хэлжээ. Бегемотууд хүнс тэжээлийн урсгал, амьдрах орчны экологийн нөхцөлийг өөрчилдөг “экосистемийн инженерүүд” гэж тэрбээр тайлбарлав. Тэрбээр бегемот алга болбол ус, хуурай газрын хоорондох бодисын солилцоонд чухал үүрэгтэй учраас усны экосистемд ноцтой алдагдал гарч болзошгүйг мөн дурджээ. Маполи хүн, амьтан, орчны эрүүл мэндийн уялдааг хүлээн зөвшөөрдөг “Нэг эрүүл мэнд” зарчмын дагуу хамгаалалтын болон нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээг хослуулахыг уриалав.
Ган, мөргөлдөөн, давтагддаг дэгдэлт
Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн албаныхан ган гачгийн үед бегемот болон бусад зэрлэг амьтдын дунд боом өмнө нь ч тохиолдож байсныг дурджээ. Бактери хүрээлэн буй орчинд удаан хадгалагдах, экологи, цаг уурын нөхцөл дордох, амьтад усан орчны эргэн тойронд төвлөрөх, амьтдын эрүүл мэндийг хянахад хүндрэлтэй байх зэрэг хүчин зүйлс давтагдах дэгдэлтэд нөлөөлдөг гэж Маполи тайлбарлав. Ургамал бага болоход ургамлаар хооллогч амьтад газрын ойрхон бэлчиж, цөөхөн үлдсэн бэлчээр, усны цэг орчимд цугларч бохирдсон хөрстэй илүү харьцдаг аж. Боомын спор хөрсөнд олон арван жил амьдарч чаддаг гэж хүрээлэнгийнхэн мэдэгдсэн.
Хүрээлэнгийн 2026 оны 2 дугаар сарын тооллогоор бегемотын тоо 2,700 гаруй байсан бөгөөд 171 бүлэгт хуваагдан байрладаг. 2025 онд боомын дэгдэлтээр 65 бегемот үхсэн.
Мөн хүрээлэн сүүлийн дөрвөн жилд Конгогийн арми болон M23 босогчдын хоорондох мөргөлдөөнөөс болж нутаг дэвсгэрийнхээ нэлээд хэсэгт хяналтаа алдсан гэж мэдэгджээ. Байгаль орчны идэвхтэн Оливье Ндоолэ Бахемуке гуч орчим жил үргэлжилж буй зэвсэгт мөргөлдөөн хууль бус агнуур, ой мод устгах явдлыг даамжруулсан гэж хэлэв. M23 бүлэглэл өөрсдийн зүгээс энэ нутгийг хууль бусаар агнагчид болон бусад аюулаас хамгаалахад тусалж байна гэж мэдэгддэг.
Вирунга нь 1925 онд байгуулагдсан Африкийн хамгийн эртний үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн бөгөөд биологийн олон янз байдлаараа алдартай.
Эх сурвалж: Al Jazeera (2026.11.2)
