Монголбанкны өөрийн хөрөнгийн 4.8 их наядын дутагдлыг Засгийн газрын бондоор нөхөх тухай С.Наранцогт тайлбарлав
Зураг (Монголбанкны төв байр, Улаанбаатар): Chinneeb / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
УИХ дахь намын бүлгүүдийн хурлаар Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт төв банкны өөрийн хөрөнгийн дутагдлыг шийдэх санал болон мөнгөний бодлогын талаар мэдээлэл өгчээ. Тэрбээр энэ талаарх тайлбараа Төрийн ордонд өглөө.
Тогтоолын төсөл
Монголбанк өнгөрсөн сард “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн мэдүүлсэн. Төслийн дагуу ирэх таван жилд Монголбанкны өөрийн хөрөнгийн 4.8 их наяд төгрөгийн дутагдлыг Засгийн газрын үнэт цаас гаргах замаар нөхөхөөр байна.
Ерөнхийлөгчийн тайлбар
С.Наранцогтын хэлснээр Монголбанкны өөрийн хөрөнгийн дутагдлыг Засгийн газрын тусгай бонд гаргаж шийддэг нь олон улсын практик бөгөөд Олон улсын валютын сангаас 2023, 2026 онд ийм зөвлөмж өгсөн. Түүний тайлбарлаж буйгаар төсвийн алдагдал үүсгэхгүйгээр бүртгэлийн аргаар шийдвэрлэх боломжтой бөгөөд хэрэв эрсдэл өндөр гэж үзвэл эрх зүйн хувьд тодотгож шийднэ.
Тэрбээр “Монголбанк өөрийн хөрөнгө дутагдлын асуудлыг шийдэхгүй бол инфляцад далд байдлаар нөлөөлдөг. Төв банкны мөнгөний бодлого явуулах орон зайг хумьдаг сөрөг үр дагавартай” гэв. Асуудлыг шийдвэл 2032 оноос төсөв дээр бондын хүү, үндсэн төлбөр төлөх зардал гарна гэж тэрбээр хэлсэн. Мөн инфляцыг өсгөөд арга хэмжээ авахгүй бол инфляцаар төлөгдөх урсгал зардал 2-3 дахин томрох эрсдэл бий гэжээ.
Тоо баримт
С.Наранцогтын мэдээлснээр 2012 оноос эхэлсэн төсвийн шинжтэй санхүүжилтэд төв банкнаас 15.7 их наяд төгрөг гарсан бөгөөд цэвэр дүнгээр 5.4 их наяд төгрөг болж байна. Зарим хугацаанд экспортын орлого, эдийн засагт илүүдэл нөөц үүссэнийг богино хугацааны дутагдлыг нөхөх зорилгоор төв банкны үнэт цаасаар татаж байгаа нь төв банкны төлөх хүүгийн зардлыг нэмэгдүүлж байна. Төв банкнаас төлөгдөж буй хүүгийн талаас илүү хувь үнэт цаасны хүүд төлөгддөг аж. Мөн своп хэлцэл болон бусад банкны үлдэгдэлд төлж буй хүүгийн зардал нэмэгддэг байна.
Ахмадуудын тэтгэврийн зээлийг тэглэсэн “Эрдэнэс бонд”-ын 870 тэрбум төгрөг, Засгийн газар Монголбанк хоорондын өр төлбөрийн асуудал 1.5 их наяд төгрөгт хүрчээ. Сүүлийн 15 жилд инфляц зорилтот түвшиндээ ердөө таван удаа орсон бөгөөд 2021 оноос зорилтот түвшнээс зөрөх зөрүү томорсон гэж тэрбээр дурдав.
Тэрбээр энэ нь зөвхөн төв банкны балансыг сайжруулах арга хэмжээ биш, улс орны макро эдийн засгийн тэнцвэрийг зөв хадгалах арга хэмжээ гэж тайлбарлав. Тогтоолын төслийг УИХ хэлэлцэж шийдвэрлэх юм.
