Банк бус санхүүгийн байгууллагууд зээлдэгчийг хамгаалах олон улсын стандарт нэвтрүүлнэ

Зураг (Шөнийн Улаанбаатар хот): Sebacalka / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Банк бус санхүүгийн байгууллагаас (ББСБ) зээл авахад шимтгэл, хүү, нэмэлт төлбөр зэргийг бүрэн ойлгоогүйгээс өрөнд баригдах тохиолдол цөөнгүй. Тэгвэл энэ салбарт харилцагчийг хамгаалах олон улсын стандарт албан ёсоор нэвтрэх алхам хийгдэж байна.

Юу тохиролцов?

Монголын банк бус санхүүгийн байгууллагуудын холбоо есдүгээр сарын 28-наас аравдугаар сарын 1-нийг хүртэл Египетийн Каир хотод болсон «Cerise+SPTF 2026 Global Meeting» чуулга уулзалтад оролцжээ. Дэлхийн санхүүгийн зах зээлийн 370 гаруй төлөөлөгч, 13 орны зохицуулагч байгууллага, 15 улсын хөрөнгө оруулагч, донор сангууд оролцсон энэ арга хэмжээний үеэр холбоо Cerise+SPTF байгууллагатай «Харилцагчийг хамгаалах олон улсын стандарт»-ыг Монголд хэрэгжүүлэх хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгуулахаар тохиролцсон байна.

Холбоо энэ стандартыг 2009 оноос хойш дэмжиж ирсэн бөгөөд 2024 оноос Санхүүгийн зохицуулах хороо болон олон улсын түншүүдтэйгээ хамтран салбарын хэмжээнд албажуулах ажлыг эхлүүлсэн юм.

Стандарт юуг шаарддаг вэ?

Одоогоор дэлхийн 72 орны 337 санхүүгийн байгууллага, тэр дундаа 223 ББСБ, 59 банк, 25 ТББ, 21 хоршоо, 9 финтек компани энэ стандартыг мөрдөж байна. Үндсэн зарчмууд нь:

• хариуцлагатай, санхүүгийн хувьд тогтвортой үйлчилгээ үзүүлэх;
• ил тод байж, харилцагчид чөлөөтэй сонголт олгох, гомдлыг шуурхай шийдвэрлэх;
• зээлийг хэрэглэгчийн төлбөрийн чадварт нийцүүлэх;
• зээлийн бодит өртөг, зардал, нөхцөл, эрсдэлийг ойлгомжтой хэлж өгөх;
• хувийн мэдээллийн нууцлалыг хамгаалах.

Зээлдэгчдэд ямар ач холбогдолтой вэ?

Холбоо стандартын хүрээнд «Банк бус санхүүгийн байгууллагын дагаж мөрдөх ёс зүйн дүрэм» боловсруулж хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд салбарын ажилтнууд болон санхүүгийн хэрэглэгчдэд зориулсан сургалтын хөтөлбөр ч эхлүүлж байна.

Энгийнээр хэлбэл, стандарт бүрэн хэрэгжвэл зээл авахдаа нийт хэдэн төгрөг төлөхөө урьдчилан тодорхой мэдэх, орлогодоо таарахгүй хэмжээний зээлд оруулахгүй байх, гомдлоо хурдан шийдвэрлүүлэх боломж нэмэгдэнэ. Энэ нь иргэдийг өрийн дарамтаас сэргийлэх нэг хэрэгсэл болох юм. Гэхдээ бодит үр дүн нь байгууллагууд дүрмийг хэр нухацтай мөрдөх, зохицуулагч хэрхэн хянахаас шалтгаална.