Улсын дээд шүүх “Хөгжлийн банк”-ны гэх хэргийг хэлэлцэн шийдвэрлэж, анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн зарим тогтоол, магадлал хуулийн хүчин төгөлдөр боллоо. Ингэснээр УИХ-ын 126 гишүүний нэгийн бүрэн эрх хугацаанаас өмнө дуусах нөхцөл бүрдлээ. Тодруулбал, УИХ-ын сонгуулийн I тойрог буюу Архангай, Өвөрхангай, Баянхонгор аймагт АН-аас нэр дэвшиж 55 мянга гаруй сонгогчийн саналыг авч хууль тогтоолцохоор болсон Даваагийн Цогтбаатарыг УИХ-ын тухай хуулийн 9.1-5 дахь хэсгийн “Гишүүн гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь хуулийн хүчин төгөлдөр болсон шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон бол бүрэн эрх энэ хуулийн 7.3-т заасан хугацаанаас өмнө дуусгавар болох үндэслэл болно” гэх заалтыг үндэслэн эгүүлэн татах нөхцөл бүрдээд байна.

Эх сурвалж: tac.mn

Хуулийн төсөлд ураны суурь АМНАТ-ийг 5 хувиар тогтоох санал оруулж ирсэн ч өнгөрсөн долоо хоногт Төсвийн байнгын хороогоор хуулийн төслийг хэлэлцэхэд байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн ураны суурь АМНАТ-ийг 9 хувь болгох санал гаргасан юм.

Тодруулбал, хуулийн төслийн 1 зүйлийн 5 дахь хэсэгт 201.3-д заасан “Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг цацраг идэвхт ашигт малтмалын борлуулалтын үнэлгээний 5 хувиар ногдуулна” гэдгийг 9% болгон нэмэгдүүлэх санал гаргасан бөгөөд уг саналыг Ц.Даваасүрэн гишүүний өөрийнх нь ахалдаг Төсвийн байнгын хороо дэмжсэн бол Аюулгүй байдал гадаад бодлогын байнгын хороо дэмжээгүй юм.

Уг саналтай холбогдуулан хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийн дарга Б.Пүрэвдорж үг хэлэв.

Тэрбээр “27 жилийн турш ярьсан ураны төслийг урагшлуулахын тулд энэ хуульд өөрчлөлт оруулж байгаа. Энэ хуулийн өөрчлөлт нь ашигт малтмалын дийлэнх хувь нь монголын ард түмэнд ногдох ёстой гэдэг агуулгыг бүрэн биелүүлж байгаа.

Хуульд суурь АМНАТ 5 хувь, тусгай АМНАТ 5 хувь, өсөн нэмэгдэх АМНАТ нь 9 хувь байхаар заасан. Дээрээс нь аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар 6 тэрбум төгрөгөөс дээш бол 25 хувь, үүнээс гадна бид 10 хувийн давуу эрхийн хувьцаа авч байгаа. Ингээд нийт манай эзэмших хувь 51-ээс дээш байгаа. Үндсэндээ бид хангалттай хэмжээнд татвар авна гэсэн үг.

Гэтэл Ц.Даваасүрэн гишүүн 5 хувийн суурь АМНАТ-ыг 4-өөр нэмэх санал гаргаж байгаа нь төслийг зогсоох зорилго агуулж байна гэж харж байна. Үүний ард сайн үр дүн гарахгүй. Ийм байдлаар асуудлыг гацаадаг хүмүүсийн үе өнгөрсөн” гэв.

Мөн УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг “Би Ц.Даваасүрэн гишүүний гаргасан саналын эсрэг байр суурьтай байна. Цөмийн энергийн тухай хуулийн өөрчлөлт нь Зөөвч овоо гэдэг ганцхан төсөлд зориулагдаагүй. Цаашдаа Монголд уран олборлох асуудлыг том зургаар нь харах хэрэгтэй. Үүний цаана гаднын хөрөнгө оруулалтыг дэмжих бодлого бас бий.

Ард түмний төлөө гэж хэлчхээд ард түмнийхээ эсрэг санал гаргаад сууж байгаад харамсаж байна” гэлээ.

Одоогоос нэг жил хагасын өмнө буюу 2023 оны 2-р сарын 9-нд Улсын Дээд Шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдаан болж, АН-ын даргаар бүртгүүлэх гурван өргөдлийг авч хэлэлцээд Лувсаннямын Гантөмөрийг тус намын даргаар бүртгэсэн юм. Лу.Гантөмөр намаа удирдан, УИХ-ын 2024 оны сонгуульд АН хэдийгээр олонхи болж чадаагүй. Гэсэн хэдий ч Монгол Улсын Ерөнхий Сайд, МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ АН-ыг Засгийн Газартаа урьж, оруулсан бөгөөд АН-ын дарга Лу.Гантөмөр эдүгээ УИХ-ын гишүүн, Монгол Улсын Тэргүүн Шадар Сайд бөгөөд Эдийн Засгийн Хөгжлийн сайдаар ажиллаж байна.

Хамтарсан Засгийн Газар байгуулах тохироог МАН, АН, ХҮН намын удирдлагууд 2013 оны 10-р сард ХБНГУ-д ажиллах үеэрээ урьдчилан хийсэн тухай улс төрийн хүрээнийхэн ярьдаг нь нууц биш.

Ийм ч учраас Ардчилсан Нам УИХ-ын 2024 оны сонгуульд ялах бүрэн боломж байсаар байхад Лу.Гантөмөр сонгуулийн менежментийг маш муу хийж, албаар намаа ялагдуулсан гэж тус намын цөөнгүй гишүүд хүртэл дүгнэн ярьдаг.

АН-ын дүрмээр Лу.Гантөмөр аль хэдийн намын даргаасаа огцрох ёстой ч энэ асуудал мөддөө шийдэгдэхгүй нь бололтой.

Учир нь МАН-ын удирдлагууд УИХ-ын гишүүн, Монгол Улсын Тэргүүн Шадар Сайд бөгөөд Эдийн Засгийн Хөгжлийн сайд, АН-ын дарга Лу.Гантөмөрт: "Намын даргын албан тушаалаа яасан ч өгч болохгүй" гэж ятгах, шахахын завсар өгүүлдэг гэнэ.

Үүнийхээ шалтгааныг албан ёсоор тайлбарлахдаа, хамтарсан Засгийн Газрын мөрийн хөтөлбөр, зорилгоо хэрэгжүүлэхийн тулд чи өөрөө л намаа зангидаж, удирдахаас өөр арга байхгүй гэж тайлбарладаг гэх боловч үүний цаана АН-ыг улам сулруулах, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2027 оны сонгуулийн зохион байгуулалтад МАН-ынхан өөрсдөө оролцож, захиалгын, тоглоомын нэр дэвшигч дэвшүүлэх сонирхол байхыг үгүйсгэх аргагүй.

Тэр бүү хэл Лу.Гантөмөр ч өөрөө Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2027 оны сонгуулийг дуустал намын даргаараа ажиллах сонирхолтой байгаа тухай эх сурвалжууд өгүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2027 оны сонгуульд АН-аас нэр дэвшигчийг тодруулах үйл явцад тэрээр заавал оролцохыг хүсч байгаа бололтой.

Эх сурвалж: sonin.mn

УИХ-ын эмэгтэй гишүүд НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн төлөөлөлтэй өчигдөр /2024.11.12/ уулзлаа.

Уулзалтын эхэнд НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн төлөвлөлт, хяналт, шинжилгээ, үнэлгээний ахлах мэргэжилтэн Д.Хүрэлмаа 2023 оны нийгмийн үзүүлэлтийн түүвэр судалгааны үр дүнг танилцуулсан. Тэрбээр, уг судалгааг хийхдээ эрэгтэйчүүдийн асуулгыг хоёр өрх тутмын нэгд амьдарч буй 15-49 насны бүх эрчүүдээс авсан. Мөн судалгаанд хамрагдсан 5-17 насны хүүхэдтэй өрх бүрээс нэг хүүхдийг санамсаргүй сонгосон гэв. Нөхөн үржихүй болон эхийн эрүүл мэнд, хүүхдийн эрүүл мэнд, хоол тэжээл болон хөгжил, боловсрол, хүчирхийлэл, мөлжлөгөөс хамгаалагдсан байдал, эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрх, амьдралын тэгш боломж зэрэг үзүүлэлтээр судалгааг хийсэн гэж байлаа.

Дараа нь тус байгууллагын Хүүхдийн сангийн зөвлөх Д.Нарангэрэл “Хүний папиллома вирусийн халдвар, дархлаажуулалт”-ын талаарх мэдээллийг хүргэсэн юм. Тэрбээр хүний папиллома вирусийн дамжих болон сэргийлэх арга зам, дархлаажуулалтын зорилт, вакцины үр дүнгийн судалгаа зэргийг танилцуулаад папиллома вирусээс сэргийлэхэд хамтран ажиллахыг УИХ-ын гишүүдээс хүссэн. НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн мэргэжилтнүүдийн илтгэлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа цаашид хамтран ажиллах талаараа санал солилцлоо

Эх сурвалжуудын мэдээлж буйгаар яг одоо Хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн хурал үргэлжилж буй бөгөөд хамтарсан Засгийн газрын сайд нарын тохиролцоогоор АН-ынханд эл банкны гүйцэтгэх удирдлагын суудлыг өгөхөөр болсон гэлцэх. Эрх мэдэл бүхий зарим албан тушаалтнуудынхаа харгайгаар олгосон зээлээ буцаан авч чадахгүйд хүрч, дампуурлын ирмэгт тулж байсан Хөгжлийн банк сүүлийн 1-2 жилийн хугацаанд голдиролдоо орж арайхийн хөл дээрээ сэргэн боссон энэ үед Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх удирдлагыг солих гэж буй нь цагаа олсон шийдвэр мөн үү. Сонгуульд нэр дэвшигчдийг тодруулах үед АН-ын дарга Л.Гантөмөр намынхаа жагсаалтаас ч хасаж байсан хүндээ өр төлөх гэж байгаа юм уу, 2020 болон энэ оны сонгуульд нэр дэвшээд “унасан” УИХ-ын гишүүн асан З.Нарантуяаг Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирлаар томилохоор ийнхүү хуралдаж буй юм байна.

2006-2010 онд “Монгол шуудан” банкны дэд захирал, 2010-2011 онд “Хадгаламж” банкны гүйцэтгэх захирлын орлогч гэх албан тушаал хашиж байсан, тухайн хоёр банк нь дампуурч, харилцагч, хадгаламж эзэмшигчдээ хохироон хаалгаа барихад энэ хүний удирдах ур чадвар сул байснаас болсон байх магадлал тун өндөр. Уг нь Хөгжлийн банкны тухай хуулийн 19.5.5 дахь заалтад “Эрх бүхий албан тушаалтнаар нь ажиллаж байсан хуулийн этгээд дампуурсан, төлбөрийн чадваргүй болсон нь тухайн этгээдээс аливаа хэлбэрээр шалтгаалаагүй болох нь нотлогдсон байх” гэж заасан. Үүнээс гадна З.Нарантуяа Хөгжлийн банканд өндөр үнээр оффис “шахсан” Худалдаа, хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн хараат бус гишүүнээр ажилладаг нь ашиг сонирхлын зөрчил үүсгэж болзошгүй.

Тэгвэл дэд захиралд нэр дэвшүүлж буй Хаш-Эрдэнийн Эрдэнэбаатарыг уг албан тушаалд томилж болохгүй. Зарим мэдээллийн хэрэгслээр огцом баяжсан хэмээн бичиж байсан Х.Эрдэнэбаатарын тухайд Европын цөөнгүй баячуудын бохир аргаар олсон 500 сая ам.долларыг Монголд угааж, 50 тэрбумыг “унагаж”, 34 насандаа огцом баяжсан гэж бичсэн нь бий.

2024 оны сонгуулийн дөрөвдүгээр тойрог буюу хойд бүсийн Хөвсгөл, Булган, Орхон аймагт нэр дэвшсэн, “Мониполо” ХХК-ийн ерөнхий захирал тэрбээр шүүх хурал нь өнөөдөр нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд болж буй “Зариг.мн” сайтын үүсгэн байгуулагч Н.Өнөрцэцэгтэй нэр холбогддог. Х.Эрдэнэбаатарыг Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх удирдлагад томилох шаардлага хангаж буй, эсэхийг ТУЗ-ийнхөн нь нарийн сайтар нягтлах л учиртай. Яагаад гэвэл түүнийг хууль хяналтын байгууллагад шалгаж буй. Яллагдагчаар татсан, эсэх нь хараахан тодорхой байгаа юм. Тэрбээр Монгол улсын иргэн Х.Эрдэнэбаатар нь Англи улсад бүртгэлтэй “Mayzus financial services limited” компанитай хамтран ажиллах гэрээ гэх халхавчийн дор1.3 сая ам.доллар, 300 000 еврог хөрөнгө оруулалт нэрээр авч залилан, мөнгө угаасан байж болзошгүй үйлдэлд холбогдсон байдаг. Уг асуудал хэрхсэн нь одоогоор тодорхойгүй байна.

Эх сурвалж: tac.mn

Хоёр улсын Засгийн газрын тэргүүн нар Монгол, Хятадын Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаа, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг бүхий л салбарт өргөжүүлэн хөгжүүлэх өргөн хүрээний асуудлаар дэлгэрэнгүй санал солилцож, олон чухал тохиролцоонд хүрлээ. Энэ онд Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 75 жил, Найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааны гэрээний 30 жил, Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцааны 10 жилийн ой тохиож буйг талууд онцлоод Монгол, Хятадын Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаа бүхий л салбарт амжилттай өргөжин хөгжиж буйд сэтгэл хангалуун байгаагаа санал нэгтэй тэмдэглэв.

Цаашид хөгжлийн стратегийг харилцан уялдуулах, хоёр талын худалдааны хэмжээг ойрын хугацаанд 20 тэрбум ам.долларт хүргэх, төрөлжүүлэх, хилийн боомтыг харилцан холбох, хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагааны эрх зүйн үндсийг бэхжүүлэх, БНХАУ-ын буцалтгүй тусламжаар хэрэгжүүлэх төсөл, хөтөлбөрийг эрчимжүүлэх, нийслэлийн автозамын түгжрэлийг бууруулахад хамтран ажиллах, байгаль орчин, эрүүл мэнд, боловсрол, шинжлэх ухаан, инновац, шинэ эрчим хүч, ногоон болон цахим эдийн засаг зэрэг салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх чиглэлд нягт хамтран ажиллахаар тохиролцов.

Талууд өнгөрсөн сард Исламабад хотод Монгол, Орос, Хятад гурван улсын Засгийн газрын тэргүүн нарын анхны уулзалт амжилттай болсныг онцлоод цаашид Монгол, Хятад, Оросын гурван талт хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд санал нэгдлээ.
Хамтарсан Засгийн газар ирэх дөрвөн жилд 14 мега төсөл хэрэгжүүлж, тогтолцооны 14 реформыг хийх хүрээнд Хятадын талтай эрчим хүч, аж үйлдвэр, уул уурхайн салбарт хэд хэдэн томоохон төслүүдэд харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг өрнүүлэх, эдгээр төслийг хэрэгжүүлж, шилжилтийг хийхэд БНХАУ-ын баялаг туршлагаас суралцах, хамтарсан төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, санхүүжилт босгох, урт, богино хугацаагаар хүний нөөц бэлтгэх зэрэг асуудлаар хамтран ажиллахаар боллоо.

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн энэ удаагийн ажлын айлчлалын хүрээнд хамтын ажиллагааны дараах найман баримт бичигт талууд гарын үсэг зурж, хүчин төгөлдөр болгов. Үүнд:
1. “Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц” төслийн тусгайлсан зээлийн хэлэлцээр,
2. Харилцаа холбооны салбарын хүртээмж, чанар, хяналтыг сайжруулах төслийн тусгайлсан зээлийн хэлэлцээр,
3. Ерөнхийлөгч нарын нэрэмжит спорт цогцолбор барих төсөл хэрэгжүүлэх солилцох захидал,
4. Монгол Улсын Эдийн засаг, хөгжлийн яам болон БНХАУ-ын Худалдааны яам хоорондын ногоон хөгжлийн салбар дахь хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааны тухай харилцан ойлголцлын санамж бичиг,
5. Монгол Улсын стандарт, хэмжил зүйн газар болон БНХАУ-ын Зах зээлийн зохицуулалтын удирдах газар хоорондын хамтын ажиллагааны харилцан ойлголцлын санамж бичиг,
6. Монгол Улсын Монополын эсрэг газар болон БНХАУ-ын Зах зээлийн зохицуулалтын удирдах газар хооронд өрсөлдөөний салбарт хамтран ажиллах харилцан ойлголцлын санамж бичиг,
7. Монгол Улсаас БНХАУ-д экспортлох тэжээлийн зориулалттай уураг болон өөх, тосны мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлагын тухай Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам болон БНХАУ-ын гаалийн ерөнхий газар хоорондын протокол,
8. “Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын гүүрийг хамтран барих тухай Монгол Улсын Засгийн газар, БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр”зэрэг болно.

Ингэснээр олон жил гацаанд байсан, одоо Засгийн газраас хэрэгжүүлэх 14 мега төсөлд багтсан “Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц”, Гашуунсухайнт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын төслүүд хэрэгжих боломжтой боллоо. БНХАУ-ын Засгийн газраас олгож буй нэг тэрбум ам.долларын зээлийн ерөнхий хэлэлцээрийн хүрээнд нийт 11 төслийг санхүүжүүлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд тэдгээрийн нэгд нь “Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц”-ыг барих төсөл багтдаг. Засгийн газар хоорондын энэхүү зээлийн хэлэлцээрийг байгуулснаар төслийг хэрэгжүүлэх нийт 253 сая ам.долларын санхүүжилтийн асуудлыг шийдэж байгаа юм.

“Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц” төслийг хэрэгжүүлснээр баруун бүс болон Алтай-Улиастай эрчим хүчний системийн импортын цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээг тэглэж, ногоон эрчим хүчээр 100 хувь бүрэн хангаж, их ачааллын үед төвийн эрчим хүчний системийг дэмжиж ажиллах бололцоо бүрдэнэ. Анх 1964 онд ЗХУ-ын Электросеть институт урьдчилсан судалгааг хийж, 2015 онд уг төслийг хэрэгжүүлэх төслийн нэгж байгуулагдаж байсан түүхтэй.

Мөн энэ оны дөрөвдүгээр сарын 02-нд гарын үсэг зурсан “Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын гүүрийг хамтран барих тухай Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр”-ийг батлах дотоодын процедурыг дууссан тухай талууд харилцан мэдэгдсэнээр, энэхүү хэлэлцээр арваннэгдүгээр сарын 5-ны өдрөөс хүчин төгөлдөр болж байна. Засгийн газар хоорондын энэ хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсноор Гашуунсухайт-Ганцмод хил дамнасан гүүрийн барилгын ажлыг гүйцэтгэх Монгол, Хятадын аж ахуйн нэгжийн хооронд барилгын ажлын ерөнхий гэрээг байгуулах эрх зүйн үндэс тавигдаж байгаа юм.