Нийгэм - Problem.mn

Хятадын дундаж наслалт 80 нас хүрнэ гэж тооцоолж байна

erka — Mon, 27 Oct 2025 22:00:45 +0800

Хятадын дундаж наслалт 80 нас хүрнэ гэж тооцоолж байна.

Өнөөдөр буюу 10-р сарын 24-нд ХКН-ын Төв Хороо хэвлэлийн бага хурал хийлгэж, ХКН-ын ХХ сонгуулийн Төв Хорооны IV бүгд хурлын үзэл санааг тодорхойлон өгүүлэв. Хятадын Үндэсний эрүүл мэндийн комиссын нарийн бичгийн дарга Лэй Хайчао“ Ирэх таван жилийн хүчин чармайлтын үр дүнд бид Хятадын хүн амын дундаж наслалтыг 2024 оны 79 наснаас 80 орчим болгон нэмэгдүүлнэ. Энэ нь ард түмний улам сайн сайхан эрүүл амьдралын тухай шинэ хэрэгцээ шаардлагыг хангахад чухал ач холбогдолтой бөгөөд Хятад улсын эдийн засаг нийгмийн бүх салбарт чансаатай хөгжлийн цогц үр дүнг тусгах болно”гэжээ.

Найруулагч:	Б.АРИУХАН
Эх сурвалж:	news.cn

“Нэгдүгээр тойрог зам” төслийн гүйцэтгэгчийг шалгаруулах олон улсын тендерийг зарлалаа

erka — Thu, 11 Sep 2025 15:39:38 +0800

Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол, түгжрэлийг бууруулах, иргэдийн ая тухтай амьдрах орчныг бүрдүүлэх зорилгоор 24 мега төслийг хэрэгжүүлж буй. Энэхүү төслийн нэг нь болох “Нэгдүгээр тойрог зам” төслийн гүйцэтгэгчийг шалгаруулах нээлттэй тендерийг өнөөдөр зарлалаа.

Нийслэлийн авто замын сүлжээ хотын төв рүү чиглэн, Энхтайваны өргөн чөлөөний гол гудамж зам руу хуримтлагдаж түгжрэл үүсгэж байгаа тул “Шинэ тойрог зам” төслийг хэрэгжүүлэхээр болсон. Нийслэлийн дэд төвүүдийг холбох, олон түвшний огтлолцол бүхий энэхүү төслийн хүрээнд “Нэг, хоёрдугаар тойрог зам” барихаар төлөвлөсөн юм. “Нэгдүгээр тойрог зам” төслийн техник, эдийн засгийн үндэслэлийг БНХАУ-ын “Си Эс Си И Айком Консалтантс” ХХК болон “Хотын хүрээлэн буй орчны судалгааны хүрээлэн” боловсруулж, шат шатны мэргэжлийн байгууллагаар хэлэлцүүлэн батлуулсан. Нэгдүгээр тойрог зам нь Эрчим хүчний гудамж, Энхтайваны өргөн чөлөө, Толгойт, Баянхошууны уулзвар, Дэнжийн мянга, Хайлааст, 7 буудал, Да хүрээ, Хилчиний гудамж, Цагдаагийн академийн өргөн чөлөөгөөр дайран өнгөрч, Дүнжингаравын орчимд Туулын хурдны замтай хоёр түвшинд огтлолцоно. Төслийн хүрээнд хотын төвийг тойрон гарах зургаан эгнээ бүхий нийт 24.7 км урттай авто зам, найман байршилд олон түвшний огтлолцол бүхий уулзваруудыг төлөвлөсөн.

Тодруулбал, нийт урт 24.7 км, үүнээс авто замын урт 13.67 км, 9.03 км гүүр, 2.08км туннел байх бөгөөд олон түвшний нэвтрэх уулзвар 7, олон түвшний дайран өнгөрөх уулзвар 13, явган хүний гүүр 3, явган хүний нүхэн гарц 4-г тус тус төлөвлөсөн. Энэхүү төсөл хэрэгжсэнээр Энхтайваны өргөн чөлөө, гол гудамж замын ачаалал 13-20 хувиар буурах тооцоо гарсан. Түүнчлэн нэгдүгээр тойрог замын ТЭЗҮ-д дурдсанаар төслийн байгаль орчны үр нөлөөний хувьд тоосжилт 239 дахин буурч, зүлэгжүүлэлт, ногоон байгууламжийн талбай 16.6 дахин нэмэгдэж, тухайн орчин дахь хөрс, агаарын бохирдол буурна. Мөн хөрсний болон агаарын чийгшил тус бүр 10 дахин нэмэгдэх бол нарны хэт төөнөлт 21.5 дахин, хөрсний элэгдэл 40.2 дахин буурна. Үүнээс гадна хог хаягдлын зөөвөрлөлт 6.7 дахин нэмэгдэх ба зам тээврийн ослоос үүдэх хохирлын зардал 50 хувиар буурч, жилийн нийт эдийн засгийн үр өгөөж 74.8 сая ам.долларт хүрэх боломжтой гэж урьдчилсан тооцоо гарсан. Энэ нь зөвхөн дэд бүтцийн бус, нийгэм, эдийн засаг, байгаль орчны олон талт үр ашигтай бүтээн байгуулалт болохыг харуулж байна.

НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ОЛОН НИЙТТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС

Сурвалжилга: Түүхий нүүрсийг хагас коксжуулснаар утааг 45-50 хувиар бууруулах шинж чанартай болдог

erka — Thu, 11 Sep 2025 15:37:54 +0800

Нийслэлийн иргэд 2025-2026 оны галлагааны улиралд хагас коксон шахмал түлш хэрэглэнэ. Хагас коксон түлш бол нүүрсийг 500-700 хэмийн өндөр температурт нэрж гаргаж авдаг, цэвэршүүлсэн түлш юм. Өөрөөр хэлбэл, ингэж боловсруулсан түлш нь дэлхий дахинд хэрэглэгдэж байгаа хатуу түлшний хувьд хамгийн боловсруулалт өндөртэй, хүхэр, дэгдэмхий бодис, тоосонцор зэрэг нүүрсэнд агуулагдах хорт бодисуудыг хамгийн дээд зэргээр шүүсэн байдаг аж. Өнгөрсөн өдрүүдэд манай сурвалжлах баг БНХАУ-ын Шаньси мужийн Шэньмү хотоос Улаанбаатар хотод нийлүүлэх хагас коксон шахмал түлшний цогц үйлдвэрлэлийн үйл явцтай танилцлаа.

Өнөөдөр Шэньмү хотод хагас коксын 50 гаруй үйлдвэр үйл ажиллагаа явуулдаг байна. Эдгээр үйлдвэрт сая сая тонн хагас кокс үйлдвэрлэж, БНХАУ-ын хагас коксын нийт үйлдвэрлэлийн 40 гаруй хувийг дангаар хангаад зогсохгүй Индонез, Малайз, БНСУ, Япон, Энэтхэг, Франц, Казакстан зэрэг улсад түлшээ экспортолдог аж. Үүнээс хагас коксын 4 үйлдвэртэй “Shaanxi Coal Chemical Group”-ийн “Shenmu Energy Developments Ltd Wuzhou Branch” компаниас энэ жил хагас коксон шахмал түлшийг Монгол Улс худалдан авч байна.

Бид хамгийн эхэнд тус компанийн нүүрсийг өндөр хэмд нэрж, хагас коксон түлш гаргаж авдаг химийн үйлдвэртэй танилцлаа. Монгол Улс бол түүхий нүүрсний нөөцөөр дэлхийд тэргүүлэгч улсуудын нэг. Гэтэл “Яагаад түүхий нүүрсээ түлэхгүй заавал хагас коксон түлш түлэх гээд байна вэ” гэдэг асуултын хариултыг эндээс харж болно.

Түүхий нүүрсийг дулааны аргаар буюу 500-700 хэмд нэрж боловсруулж, цэвэршүүлдэг, хорт бодисыг нь салгадаг нүүрс химийн үйлдвэр манай улсад байхгүй. Энэ үйлдвэрийн технологи автомат бөгөөд зөвхөн хяналтын өрөөнд удирдлагын дэлгэцэн дээр хүмүүс ажиллаж байлаа. Уг үйлдвэрт гаргаж авсан хагас коксон түлшээрээ шахмал түлшээ хийнэ. Шахмал түлш хийх технологийн процесс харин манайхтай ижил юм.

Хагас коксыг гүн боловсруулахад агаарын бохирдолд онцгой нөлөө үзүүлдэг хорт бодисуудыг багадаа 30-80 хувьтай салгаж, цэвэршүүлдэг

Дээрх шат дамжлагаар нүүрс хагас кокс болсноороо утааг 45-50 хувиар бууруулах шинж чанартай болдог юм байна. Хагас коксон түлш яаж утааг бууруулах вэ гэдгийг түүхий нүүрс, сайжруулсан шахмал түлшний жишээн дээрээс товч тодорхойлъё.

Түүхий нүүрс бол байгалиас шууд олборлосон, ямар ч боловсруулалтгүй нүүрс. Боловсруулалт байхгүй учир утааг маш ихээр ялгаруулдаг. Тиймээс Улаанбаатар хот 2018 оноос түүхий нүүрсийг яндан бүхий айл өрхүүдэд хориглож, сайжруулсан шахмал түлшний хэрэглээнд шилжсэн. Сайжруулсан шахмал түлшийг хэдэн жил хэрэглэж үзсэн. Үр дүнд нь 2018 оны хүйтний оргил үе болох нэгдүгээр сарын агаарын бохирдлыг 2024 оны нэгдүгээр сарын агаарын бохирдолтой харьцуулан судлахад PM2.5 буюу агаарыг бохирдуулагч гол бодис тоосонцорын агууламж 220 мкг/метр.кубаас 105 мкг/метр.куб болтлоо буурсан үзүүлэлттэй. Гэхдээ хангалттай хэмжээнд агаарын бохирдлыг бууруулж чадаагүй. Тиймээс түүхий нүүрс, сайжруулсан шахмал түлш, үүний дараа дэлхийн дахинд хатуу түлшин дотроо хамгийн цэвэр түлшинд тооцогддог хагас коксон шахмал түлшинд шилжих гэж байна.

Үүний бэлтгэл болгож Улаанбаатар хотод энэ өвөл түүхий нүүрс огт түлэхгүй. Уурын болон усан халаалтын 174 зууханд баяжуулсан нүүрс мидлингийг түлнэ. Мөн айл өрхүүдийг хагас коксон шахмал түлшний дараа шат дараатай хийн түлшинд шилжүүлэх, дулаалах, цахилгаанд шилжүүлэхэд анхаарч ажиллаж байгаа билээ.

Хагас коксон шахмал түлшийг бусад түлштэй харьцуулахад агаарын бохирдолд онцгой нөлөө үзүүлдэг NOx, SOx, PM2.5, PM10-ын үзүүлэлт болон олон цагирагт ароматик нүүрсустөрөгчийн үүсэлтийг гүн боловсруулалтын процессоор багадаа 30-80 хувьтай салгадаг нь дэлхийн дахинд үйлдвэрлэл болон судалгааны түвшинд нотлогдсон байна.

Харин Монгол Улсад хийсэн 2023 оны судалгаагаар хагас коксон түлшийг бусад түлштэй харьцуулахад дэгдэмхий 45.8 хувь, хүхрийн агууламж 57.7 хувь, үнслэг 37 хувь, утааны хийн найрлага дахь тоосонцрын хэмжээ 77.7 хувь, хүхэрлэг хий 85.5 хувь, угаарын хий 16.6 хувь, азотын исэл 23.5 хувиар бага байгааг тогтоожээ.

Бидэнтэй хамт ШУА-ийн Хими, химийн технологийн хүрээлэн, ШУТИС, “Тавантолгой түлш” ХХК, Эрчим хүчний яам, Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хороо зэрэг холбогдох байгууллагын мэргэжилтэн, эрдэмтэн, судлаачдын баг бүрэлдэхүүн хагас коксны нүүрс-химийн үйлдвэр, шахмал түлшний үйлдвэр, судалгааны хүрээлэн, олборлолт, тээвэрлэлтийн нөхцөл байдлыг газар дээр нь үзэж танилцсан юм.

Хагас коксон шахмал түлшийг сайжруулсан шахмал түлшний нийт өртгөөс ч хямд үнээр худалдан авч байна

БНХАУ-ын “Шаньси нүүрс-химийн групп”-ийн Шэньмү эрчим хүчний хөгжил ХХК-ийн Вужоу салбар” компаниас 306 мянган тонн хагас коксоор хийсэн шахмал түлшийг худалдан авахаар гэрээлсэн. Үүний нийт өртөг 226 тэрбум төгрөг болно. Өмнө нь сайжруулсан шахмал түлш хэрэглэхэд жилийн нийт өртөг 300 гаруй тэрбум төгрөг болдог байжээ. Тэгэхээр утааг 50 хүртэл хувиар бууруулах боломжтой хагас коксон шахмал түлшийг өмнөх жилүүдэд сайжруулсан шахмал түлш түлдэг байсан өртгөөс ч хямд үнээр худалдан авч байгаа юм.

Бид нүүрснээс хагас кокс гаргаж авдаг үйлдвэртэй танилцсаны дараа хагас коксоороо шахмал түлш хийдэг үйлдвэртэй танилцаж, түлшинд тавьж буй хяналт, лабораторийн шинжилгээнүүдийн талаар мэдээлэл солилцсон. Энэ үеэр хагас коксон шахмал түлшийг Монголд хэрэглэдэг пийшин зуух болон бусад зууханд түлж туршсан. Түлснээс хойш 10-15 минутын дараагаас мод шатаж дуусмагц яндангаар харагдах утаа илтэд багассан юм. Нүдэнд харагдахаар тод цагаан утаа харагдаагүй.

Иргэдийн хамгийн ихээр сонирхож байгаа мэдээллийн нэг бол хагас коксон шахмал түлшний илчлэг ямар байх вэ гэдэг асуултад “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн Ерөнхий технологич, Монгол Улсын зөвлөх инженер Д.Өлзийбат хариулсан юм. Тэрбээр “Хагас коксон шахмал түлшний илчлэгийн хэмжээ нь өмнө нь хэрэглэж байсан мидлингэн шахмал түлш буюу сайжруулсан шахмал түлшнээс илүү гарахгүй. Мидлингээр хийсэн шахмал түлшний илчлэг 6300-6500 калори хүрдэг бол энэ түлшнийх ч мөн адил 6400 калориос хэтрэхгүй гэдгийг үйлдвэрлэгч талаас болон лабораторийн шинжилгээгээр нотолсон” гэдгийг тодотголоо.

Хагас коксон шахмал түлш нь агаарын бохирдлыг бууруулдаг гэдэгт бүх судалгаа чиглэжээ

Улаанбаатар хотод хагас коксон шахмал түлш хэрэглэж, үр дүнд нь агаарын бохирдлыг эрс буулгаж болох юм гэсэн судалгаанууд 10 орчим жилийн өмнөөс ч эхлэлтэй хийгдэж байжээ. Хагас коксон шахмал түлш нь олон улсын түвшинд хэрэглэж ирсэн, агаарын бохирдлыг бууруулахад хамгийн өндөр үр нөлөөтэй түлшинд тооцогддог учраас судалгаа, шинжилгээ, үр дүн ч мөн шинэлэг биш юм. 2023 онд Эрчим хүчний яам болон Орчны бохирдлыг бууруулах Үндэсний хорооны хамтарсан ажлын хэсэг сайжруулсан шахмал түлшний чанарыг сайжруулах зорилгоор хагас кокс, хагас кокс болон мидлинг, баяжуулсан нүүрсэн түүхий эдээр шахмал түлш үйлдвэрлэх судалгааг хийлгэсэн. Мөн 2025 оны гуравдугаар сард ШУА-ийн Хими, химийн технологийн хүрээлэнгээс шахмал түлшний түүхий эд, орц найрлагыг сайжруулах судалгаа хийсэн.

Хагас коксон шахмал түлшний шаталтаас гарах дэгдэмхий буюу бүдүүн, нарийн ширхэгт тоосонцор, азотын давхар исэл, хүхрийн хэмжээ, нүүрс төрөгчийн дутуу исэл зэрэг бодисууд мидлингээр хийсэн шахмал түлшнээс 2-3 дахин бага байгаа нь дотоодын итгэмжлэгдсэн лабораториудын шинжилгээгээр баталгаажсан.

Бүхий л судалгааны үр дүнд үндэслэн Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хорооны 2025 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн “Үндэсний хорооны гишүүдэд чиглэл өгөх тухай” 04 дүгээр тогтоолоор 2025-2026 оны галлагааны улиралд айл өрхүүдийг хагас кокс буюу хөх нүүрсээр хийсэн шахмал түлшээр хангахыг чиглэл болгосны дагуу худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулсан билээ. Эхний ээлжид 40 мянган тонн хагас коксон шахмал түлшийг Шэньмү хотын үйлдвэрээс Улаанбаатар хот руу тээвэрлэхээр бэлтгэл базааж байна.

Тайлбар: Хятад улс нүүрсний боловсруулах технологиор дэлхийд тэргүүлдэг бөгөөд нүүрснээс ганц хагас коксон шахмал түлш гаргаж аваад зогсохгүй нийт 76 төрлийн патенттай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг байна. Тухайлбал, хагас коксоос гаргаж авсан давирхайнаас дизель түлш гаргаж авдаг. Мөн кальцийн карбид, химийн төрөл бүрийн хуванцар эдлэл хийдэг байна.

НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ОЛОН НИЙТТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС

SWITCH Asia STeP EcoLab II - Sustainable Textile Production – Eco Labelling, phase II Project Officer - Mongolia

erka — Thu, 16 Jan 2025 16:27:06 +0800

Хууль бус цахим мөрийтэй тоглоом зохион байгуулагч бүлэглэлийн толгойлогчийг Монголд албадан авчирч байна

Hulan — Wed, 25 Dec 2024 15:13:38 +0800

Цахим орчинд хууль бусаар мөрийтэй тоглоом зохион байгуулан иргэдийг их хэмжээгээр хохироож байсан гэх н.Эрхэсийг Тайландаас Монголд албадан авчрах ажиллагааг цагдаагийн байгууллагаас зохион байгуулж байгаа талаар ubn.mn сайт мэдээлжээ.

Тэрбээр олон улсын мөрийтэй тоглоомын Poker аппликейшнд олон тооны покер тоглуулах өрөө үүсгэн монгол иргэдийн дансыг ашиглан хууль бусаар их хэмжээний ашиг олсон болох нь мөрдлөгөөр тогтоогдсон гэх мэдээлэл байгаа юм байна. Түүний хамаарал бүхий 40 гаруй иргэдийг тус хэрэгт холбогдуулан шалгаж, хууль бус үйл ажиллагааны улмаас олсон орлогоор худалдан авсан байж болзошгүй 4 тэрбум орчим төгрөгийн хөдлөх, үл хөдлөх хөрөнгийг илрүүлжээ.

Одоогоор н.Эрхэсийг зохион байгуулалттай гэмт бүлэглэл үүсгэсэн, мөрийтэй тоглоом зохион байгуулсан, мөнгө угаах гэх хэргүүдэд холбогдуулан эрүүгийн хуулиар яллагдагчаар татан шалгаж байгаа гэнэ.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаар сурагчид судалдаг болно

Hulan — Tue, 24 Dec 2024 16:41:44 +0800

“Тогтвортой хөгжлийн төлөө” сэтгүүлчдийн клубийн энэ удаагийн өглөөний уулзалтын зочноор Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд С.Одонтуяа, тус яамны ахлах шинжээч Ц.Мөнхбат, хэлтсийн дарга Н.Цогзолмаа, “Байгаль орчны мэдээлэл сургалтын төв” ТББ-ын гүйцэтгэх захирал Э.Шинэцэцэг, Боловсрол судалгааны үндэсний хүрээлэнгийн секторын эрхлэгч, доктор Х.Отгонбаатар нар оролцлоо. Энэ удаагийн бидний уулзалт “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлыг боловсрол, сургалтын үйл ажиллагаанд чухалчлах нь” сэдвээр өрнөсөн юм. Уулзалтын үеэр сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад зочид хариулт өглөө.

С.Одонтуяа: Манайд салбарын бодлогын баримт бичиг хангалттай бий, гол нь практик хэрэгжилт чухал байна. Би энэ салбарт зоригтой реформ хийнэ

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд С.Одонтуяа салбарын бодлого хийгээд цаашид хийж хэрэгжүүлэх ажлын талаар мэдээлэл өглөө.

Тэрбээр “Манай салбар уур амьсгалын өөрчлөлтөд хэрхэн дасах зохицох вэ гэдэг бодлого барьж байна. Энэ талаар иргэдийн мэдлэгжүүлэх, мэдээлэлтэй болгохоос гадна байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлийн өмнө хэрхэн бэлтгэлтэй байх вэ гэдэгт анхаарч ажиллах юм. Аливаа хүн, байгууллага тухайн салбараас ашиг хүртэж байж оролцоотой ажилладаг юм билээ. Тиймээс ногоон эдийн засагт шилжихийн тулд банк хийгээд иргэн, байгууллага ногоон зээлээр орчин тойрноо нөхөн сэргээх, моджуулахад анхаарал хандуулах цаг үе ирээд байна. Мөн сургуулийн хүүхдүүдэд зориулсан эко сургалтуудын талаар томоохон платформ нээгдээд байгаа. Энэ бол том дэвшил. Хүүхдүүдээс шинэ санаа санаачилга их гардаг. Тиймээс сургуулиудад эко клуб ажиллуулах хэрэгтэй байна. 1992 онд манай улс уур амьсгалын өөрчлөлтийн олон улсын конвенцод нэгдсэн. COP 29 буюу НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцын талуудын хуралд дэлхийн улс орнуудын төлөөлөгчид оролцдог уламжлал тогтсон. Саяхан Саудын арабд дэлхийн цөлжилтийн асуудлыг хэлэлцсэн томоохон хурал боллоо.

Бид цаашид хүүхдийн сэтгэлд үлдэхүйцээр байгаль орчны боловсрол олгох сургалтууд явуулахад анхаарч ажиллана. Ер нь дэлхий нийт тогтвортой хөгжилд ихээхэн анхаарал хандуулж байгаа. Тиймээс манай улс ч гэсэн энэ чиглэл рүү анхаарч ажиллах шаардлага тулгарч байна. Дэлхийн усны нөөцийн 98 хувь нь гадаргын ус байдаг учраас усаа хамгаалж хөв цөөрөм байгуулах ажлыг улс даяар өрнүүлж эхэлсэн.

Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний хороо байгуулж, даргаар нь намайг сонгосон. Хотын хэмжээнд өндөржүүлсэн бэлэн байдал зарлаад байна. Маргаашийн хуралд хүүхдүүдэд зориулсан зөвлөмж гаргах талаар үүрэг болгоно гэж бодож байгаа.

Манай улсад бодлогын баримт бичиг хангалттай бий. Гол нь хэрэгжүүлэхэд бид алддаг учраас энэ тал дээр илүү анхаарч ажиллахаар төлөвлөж буй. Би энэ салбарт зоригтой реформ хийнэ гэж бодож байна. Манай улсад олон ТББ, холбоо бий. Нэгдэх хэрэгтэй л дээ. Төр тэр бүгдтэй хамтарч ажиллахад бэрхшээлтэй учраас нэгдсэн том холбоо байвал бид зорилгоо нэгтгэхэд бэлэн байна” гэж ярилаа.

Мөн Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны ахлах шинжээч Ц.Мөнхбат “Бид уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаар видео хичээл бэлтгэж платформд байршуулаад байна. Боловсрол, соёл шинжлэх ухааны яам сургалтын хөтөлбөрт өөрчлөлт оруулж байгаа юм билээ. Тиймээс бид хамтарч ажиллахаар болсон. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаар хичээлийн агуулгад оруулахаар төлөвлөсөн” хэмээв.

Х.Отгонбаатар: Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх хичээлийг хүүхэд бүрд тэгш хүртээмжтэй хүргэнэ

Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэнгийн секторын эрхлэгч, доктор Х.Отгонбаатар уур амьсгалын өөрчлөлтийн боловсролын талаар ярилаа. Тэрбээр “Боловсролын ерөнхий хуулиараа тухайн боловсролын тогтолцоо тогтвортой байх ёстой. Хичээлийн хөтөлбөрийн шинэчлэлийн агуулгыг бага боловсролын түвшинд хийгээд эхэлсэн. Туршилтаар хэрэгжиж байна. Ирэх жилээс суурь боловсролын түвшинд хэрэгжүүлнэ. Гол зүйл бол хүүхэд амьдралдаа хэрэгжүүлдэг дадал хэвшилтэй болох ёстой.

Хуулийн нэг том бүлэг бол хүүхдүүдийг тэгш хамруулах хэсэг. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг эцэг эх, асран хамгаалагчийн тусламжтай явуулах хичээлийг багтааж байгаа. Харааны бэрхшээлтэй хүүхдийг хичээл сонсоод сурахад нь зориулаад аудиа хэлбэрээр цахимд байршуулсан” гэсэн тайлбар өглөө.

Э.Шинэцэцэг: Байгалийн давагдашгүй хүчин зүйл хүүхдийг сэтгэлзүйн цочролд оруулдаг

Э.Шинэцэцэг “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн боловсрол гэж бид яриад байгаа боловч цаад утгаараа тогтвортой хөгжлийн боловсролыг системтэйгээр олгох гээд байгаа зорилт юм. Цахим платформдоо мэргэжилтнүүдийн хэлсэн үг, багш нарын заах аргазүй, сэтгүүлчдийн хэлсэн үг гээд бүгд нэг дор байршиж байхаар оруулахаар зорьж байна. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөө байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлд хүүхэд олноороо өртдөг болсон. Энэ нь хүүхдийн эрх зөрчихөд нөлөөлж байна гэж НҮБ үзэж буй. Дэлхийн дээр тэрбум гаруй хүүхэд байгаль цаг уурын өөрчлөлтийн нөлөөнөөс шалтгаалж аюулгүй аж төрөх эрх нь зөрчигдөж буй. Манай улсын хэмжээнд гэхэд нэг сая /1000 000/ орчим хүүхдийн эрх зөрчигдөж байна гэж үзэж байгаа. Гэнэтийн байгалийн хүчин зүйлээс хүүхдүүд сэтгэлзүйн цочролд ордог учраас сургалтын агуулгад нь багтааж илүү сайн мэдээллийг хүргэж мэдлэгтэй болгохоор бид зорьж ажиллаж байна” хэмээсэн юм.

Энэ удаагийн бидний уулзалт энэ оны отгон арга хэмжээ болон өндөрлөж буйг Тогтвортой хөгжлийн клубийг үүсгэн байгуулагч, “Амгалан дэлхий” ТББ-ын тэргүүн Д.Даваадулам онцоллоо.

Тэрбээр “Бид 2024 онд тогтвортой хөгжил, тогтвортой хөгжлийн боловсролд түлхүү анхаарал хандуулж ажиллалаа. “Тогтвортой хөгжлийн төлөө” сэтгүүлчдийн клуб энэ онд нийт голдуу хэвлэлийнхнээ хамруулсан 20 гаруй удаагийн уулзалт ярилцлага, эвент зохион байгууллаа. Мөн клубын гишүүд Өмнөговь, Хөвсгөл, Завхан, Дорнод, Сүхбаатар, Дундговь, Хэнтий, Булган, Сэлэнгэ зэрэг нийт 10 гаруй аймагт тогтвортой хөгжлийн боловсрол олгогч, түгээгч, манлайлагч сайн туршлагыг сурвалжлах, танилцах, өөрсдөө суралцах зорилгоор ажилласан байна. Ийй байдлаар 2024 онд бидний үйл ажиллагаа уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулах, дасан зохицох, хүний эрх, жендэрийн эрх тэгш байдал, тэрдундаа улс төр дэх эмэгтэйчүүдийн оролцоог дэмжиж хангахад түлхүү чиглэлээ. Мөн бид өөрсдийгөө чадавхжуулах, суралцахад цагаа зориулж анхаарч байна. Энэ бол бидний тогтвортой хөгжлийн төлөө оруулж байгаа хувь нэмэр. Цаашид ч манлайлан ажиллана“ гэлээ.

Танилц: Хөгжлийн банкны гэх 80 хүн, 4 хуулийн этгээдэд холбогдох хэргийн шийдвэр

Hulan — Wed, 11 Dec 2024 20:06:22 +0800

Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанаар Хөгжлийн банкны гэх тодотголтой 80 хүн, 4 хуулийн этгээдэд холбогдох хэргийг шүүгдэгч нар, тэдгээрийн өмгөөлөгч, иргэний нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын гаргасан гомдол, прокурорын бичсэн эсэргүүцлийг үндэслэн шүүхийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүрэн хянаж үзлээ.

Хяналтын шатны шүүхийн шийдвэрийг танилцуулахдаа хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг эрхэлж байсан ажил, албан тушаалын байдал, холбогдсон хэргүүдийн хоорондоо харилцан хамааралгүй байдлыг харгалзан үзэж 5 үндсэн хэсэгт хуваан хураангуйлсан байдлаар хүргэж байна. Үүнд:

Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүний холбогдсон хэрэг
Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдийн холбогдсон хэрэг
Хөгжлийн банкны Зээлийн удирдлагын хорооны дарга, гишүүдийн холбогдсон хэрэг
Хөгжлийн банкны хэлтсийн захирал, мэргэжилтнүүдийн холбогдсон хэрэг
Зээл авсан аж ахуйн нэгжүүд, тэдгээрийн удирдах албан тушаалтан болон бусад хүмүүсийн холбогдсон хэрэг.

1. Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүний холбогдсон хэргийн талаар

Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг, Эдийн засаг, хөгжлийн сайд асан Н.Батбаяр эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “Говийн зам” ХХК-ийн барьсан замыг Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр төрд худалдаж авсан, “Бэрэн” ХХК-д 2014 онд Хөгжлийн банкнаас зээл олгосон гэх хэргүүдийг анхан болон давж заалдах шатны шүүхээс хэрэгсэхгүй болгосон дүгнэлт нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хэрэгт ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг анхаарч үзэлгүй орхигдуулсан байна.

Мөн Эдийн засаг, хөгжлийн сайд асан Н.Батбаярт холбогдох эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “Монроуд” ХХК-д давуу байдал олгосон хэргийн талаар давж заалдах шатны шүүх үндэслэл бүхий дүгнэлт хийсэн боловч гэмт хэрэг үйлдсэн цаг хугацаатай холбоотой үйл баримтыг анхан шатны шүүх шийдвэрлээгүй байхад хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн талаар урьдчилсан дүгнэлт хийж хэргийг хэрэгсэхгүй болгосныг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гэж үзнэ.

Иймд прокурорын эсэргүүцлээс зарим хэсгийг хангаж Н.Алтанхуяг, Н.Батбаяр, Б.Шинэбаатар, Н.Мөнхбат нарыг дээрх хэргүүдэд цагаатгасан шийдвэрийг хүчингүй болгож, гэм буруутай эсэхийг дахин хэлэлцүүлэх нь зүйтэй.

2. Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдийн холбогдсон хэргийн талаар

Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдэд холбогдох хэргийг анхан шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгон, цагаатгаж шийдвэрлэхдээ дүгнэлтэд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг анхаарч үзээгүй, цагаатгасан үндэслэл нь хэргийн жинхэнэ байдалд нийцээгүй байна. Тодруулбал, анхан шатны шүүх хэргийн болсон үйл явдал, шүүгдэгч тус бүрийн үйлдэл, хамтран оролцоог нотлох баримтад тулгуурлан тодорхойлж үйл баримтын дүгнэлт хийгээгүй. Түүнчлэн Хөгжлийн банкны тухай хууль, дүрэм, журамд Төлөөлөн удирдах зөвлөл болон гүйцэтгэх удирдлага /Зээлийн удирдлагын хороо/-ын түвшинд тодорхой үнийн дүнгээр хязгаарласан төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх асуудлыг тус тусдаа шийдвэрлэхээр зохицуулсан ба эдгээр хууль тогтоомжийн хүрээнд Төлөөлөн удирдах зөвлөл хуралдаж зээлийн санхүүжилтийг хэлэлцэж, эрх зүйн үр дагавар бүхий шийдвэр гаргаж байсан нөхцөл байдалд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй байна. Иймд Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдийн холбогдсон бүх хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль ёсны, үндэслэлтэй болжээ.

Мөн 2014 онд Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөл “Бэрэн” ХХК-д хууль бус давуу байдал бий болгож зээл олгосон гэх хэргийг анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэхдээ Хөгжлийн банкны төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх талаар хууль, тогтоомжийг хэрхэн хэрэгжүүлсэн талаар үйл баримтын болон хууль зүйн дүгнэлтийг хангалттай түвшинд хийгээгүй байна.

Иймд Хөгжлийн банкны Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүдээр ажиллаж байсан дараах хүмүүст холбогдох хэргийг дахин хэлэлцүүлэх агуулга бүхий давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээв. Үүнд:

1.Б.Даажамба

2.Ж.Оюунчимэг

3.Б.Махбал

4.Ж.Үхэртар

5.Д.Даваасамбуу

6.Д.Бат-Очир

7.Ж.Бат-Эрдэнэ

8.С.Магнайсүрэн

9.М.Баярмагнай

10.Б.Шинэбаатар

11.Ч.Отгочулуу

12.Ч.Нэргүй

13.М.Баянмөнх

14.Б.Найдалаа

15.Б.Лхагвасүрэн

16.Р.Батбаяр

17.М.Золжаргал

18.Г.Дашзэвэг

19.Г.Одонтуул

20.Б.Батзаяа

21.Н.Баярчимэг

22.О.Хуягцогт нар болно.

Төлөөлөн удирдах зөвлөл нь Хөгжлийн банкны удирдах дээд байгууллага бөгөөд бие даасан шийдвэр гаргадаг онцлогтой тул тэдний холбогдсон хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцэх нь бусад шүүгдэгч нарын гэм бурууд нөлөөлөхгүй.

Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн зарим гишүүдийн холбогдсон өөр зүйлчлэл бүхий хэргийн талаар

-Б.Даажамба нь “НВЦ” ХХК, “Монгол мах импекс” ХХК, “Монгол эм ипекс концерн” ХХК-д зээл олгох асуудлыг шийдвэрлэхдээ хахууль авсан болох нь нотлогдсон болохыг анхан шатны шүүх үндэслэлтэй дүгнэж, Эрүүгийн хуулийн 22.4 дүгээр зүйлийн 4-д зааснаар зүйлчлэн, ял шийтгэхдээ хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байх тул шийтгэх тогтоолын холбогдох хэсгийг хэвээр үлдээв.

-Б.Шинэбаатар нь “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн тэргүүн дэд захирлаар ажиллаж байхдаа сонгон шалгаруулалт явуулахгүйгээр 2 ширхэг хүнд даацын белаз тээврийн хэрэгслийг худалдан авч албан тушаалаа урвуулан ашигласан хэргийг нэг зүйлчлэлтэй “Говийн зам” ХХК-тай холбоотой хэрэгтэй хамт дахин хэлэлцүүлэх нь зүйтэй.

-“НВЦ” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт хамааралтай Ж.Бат-Эрдэнийн холбогдсон хахууль авсан гэх, Б.Баттөрийн худал мэдүүлэг өгсөн гэх хэргүүдийг давж заалдах шатны шүүх тусгаарлан прокурорт буцаасан нь Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн бусад гишүүдийн гэм бурууг хэлэлцэхэд саад болохгүй гэж үзсэн тул хэвээр үлдээв.

3. Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх удирдлага /Зээлийн удирдлагын хорооны дарга, гишүүд/-ийн холбогдсон хэргийн талаар

Хөгжлийн банкны Зээлийн удирдлагын хорооны дарга, гишүүдийг Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон, зарим гишүүд зээл олгох асуудлыг шийдвэрлэхдээ хахууль авч, Хөгжлийн банканд их хэмжээний хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, ял шийтгэсэн анхан шатны шүүхийн тогтоол хууль ёсны, үндэслэлтэй гарсан байх тул шийтгэх тогтоолын холбогдох хэсгийг хэвээр үлдээв. Энэхүү шийдвэртэй холбоотойгоор дараах нэр бүхий хүмүүст шүүхээс оногдуулсан ял хуулийн хүчин төгөлдөр болж байна. Үүнд:

1.Б.Батбаяр /“Сэлэнгийн герфорд”, “Пирамид орд”, “Мон дулаан”, “Болор шүр”, “Баруунбаян транс”, “Ганхүдэр орд”, “Монгол мах экспо”, “Монгол эм импекс концерн”, “Газ импорт”, “Чингис хаан банк”, “Монгол драй милк”, “НВЦ”, “Пи Си Вай”, “Бэрэн”, “Инжир” ХХК/

2.Ч.Энхбат /“Сэлэнгийн герфорд”, “Пирамид орд”, “Мон дулаан”, “Баруунбаян транс”, “Ганхүдэр орд”, “Монгол мах экспо”, “Монгол эм импекс концерн”, “Газ импорт”, “Монгол драй милк”, “Пи Си Вай”, “Бэрэн”, “Инжир” ХХК/

3.Б.Будхүү /“Сэлэнгийн герфорд”, “Пирамид орд”, “Мон дулаан”, “Ганхүдэр орд”, “Монгол мах экспо”, “Монгол эм импекс концерн”, “Газ импорт”, “Монгол драй милк”, “Пи Си Вай”, “Бэрэн”, “Инжир” ХХК/

4.Б.Чойжилжалбуу /“Сэлэнгийн герфорд”, “Пирамид орд”, “Мон дулаан”, “Болор шүр”, “Баруунбаян транс”, “Ганхүдэр орд”, “Монгол мах экспо”, “Монгол эм импекс концерн”, “Газ импорт, “Чингис хаан банк”, “Монгол драй милк”, “НВЦ”, “Бэрэн”, “Инжир” ХХК/

5.Л.Мягмаржав /“Сэлэнгийн герфорд”, “Газ импорт” ХХК/

6.Д.Дэлгэрсайхан /“Пирамид орд”, “Мон дулаан”, “Болор шүр”, “Баруунбаян транс”, “Монгол драй милк”, “НВЦ”, “Бэрэн”, “Инжир” ХХК/

7.Д.Цогтбаатар /“Мон дулаан”, “Газ импорт”, “Бэрэн” ХХК/

8.Ч.Мөнхбаяр /“Болор шүр”, “Баруунбаян транс”, “Ганхүдэр орд”, “Монгол мах экспо”, “Монгол эм импекс концерн”, “Газ импорт”, “Монгол драй милк”, “НВЦ”, “Пи Си Вай”, “Бэрэн” ХХК/ нар болно.

Шүүгдэгч Д.Цогтбаатар нь “Сэлэнгийн герфорд” ХХК, “Пи Си Вай” ХХК-д холбоотой хэрэгт гэм буруугүй болох нь тогтоогдсон тул түүнд холбогдох хэргээс эдгээр үйлдлүүдийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Шүүгдэгч Б.Чойжилжалбуу нь “Монгол мах экспо” ХХК, “Монгол эм импекс концерн” ХХК-ийн зээлийг шийдвэрлэхдээ үл хөдлөх хөрөнгө хахуульд авсан гэх хэргийг прокурор хангалттай нотолж чадаагүй ба энэ үндэслэлээр анхан болон давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцсэн байна.

“Инжир” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт Хөгжлийн банкны хяналт, шалгалт, тамгын хэлтсийн захирал Ж.Ганхуяг хахууль авсан, нийтийн албан тушаалтан Э.Эрдэнийг хахууль өгсөн хэрэгт гэм буруутайд тооцож, ял шийтгэсэн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны үндэслэлтэй гарсан тул тогтоолын холбогдох хэсгийг хэвээр үлдээсэн болно.

“Бэрэн” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт Хөгжлийн банкны гүйцэтгэх захирал Н.Мөнхбатыг гэм буруутайд тооцож хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгожээ. Гэтэл түүний холбогдсон “Говийн зам” ХХК-тай холбоотой хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр болсон тул шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлэх үүднээс хамтад нь дахин шийдвэрлүүлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

4. Хөгжлийн банкны хэлтсийн захирал, мэргэжилтнүүдийн талаар

Анхан шатны шүүхээс Хөгжлийн банкны ажилтнууд болох Ц.Билгүүн, Ц.Уянга, Т.Оюунчимэг, Б.Чинзориг, Т.Пүрэвсүрэн, Т.Мөнхтулга, Ч.Цоожсүрэн, С.Батзориг, А.Хүчитбаатар, Б.Амгалан, Г.Гантогтох, Б.Цолмон нарын холбогдсон хэргийг цагаатгаж, Л.Аззаяад холбогдох хахууль авсан хэргийн зүйлчлэлийг нийтийн албан тушаалтан биш гэж үзэн зүйлчлэлийг өөрчилж, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэжээ.

Давж заалдах шатны шүүх мэргэжилтэн Т.Оюунчимэг, Уянга, Б.Чинзориг, А.Хүчитбаатар, Б.Амгалан, Г.Гантогтох нарыг цагаатгасныг, Л.Аззаяад холбогдох хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэргийг хэрэгсэхгүй болгосныг хэвээр үлдээж, Ц.Билгүүн, Т.Пүрэвсүрэн, С.Батзориг, О.Батбаатар, Т.Мөнхтулга нарын гэм бурууг дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн байна.

Хяналтын шатны шүүхээс дээрх тогтоол, магадлалын үндэслэлийг хянаад давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын О.Батбаатарт холбогдох хэсгээс бусдыг хэвээр үлдээсэн. Тэрбээр “Газ импорт” ХХК-тай холбоотой хэрэгт гэм буруугүй гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны, үндэслэлтэй гарчээ.

“Баруунбаян транс” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт шүүгдэгч Т.Мөнхтулгын үйлдэл, оролцооны талаар давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд заасан дүгнэлт үндэслэлтэй боловч түүний гэм буруугийн талаар анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүд дүгнэлт хийгээгүй тул хяналтын шатны шүүхээс хөөн хэлэлцэх хугацаагаар хэргийг шийдвэрлэх боломж бүрдээгүй гэж үзэж дахин хэлэлцүүлэх талаар магадлалын холбогдох хэсгийг хэвээр үлдээсэн болно.

5. Зээлдэгч болон бусад хүмүүсийн талаар

1. Хөгжлийн банкнаас “Модун” ХХК, “Комплант” ХХК, “Нью яармаг” ХХК, “Виртекс майнинг” ХХК-д зээл олгосон гэх хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, холбогдох албан тушаалтнууд болон зээлдэгч нарыг гэм буруугүйд тооцон цагаатгаж шийдвэрлэснийг хууль ёсны, үндэслэлтэй, ийнхүү шийдвэрлэхдээ хуулийг зөв хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргаагүй байх тул “Виртекс майнинг” ХХК-ийн талаар гарсан анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг, “Модун” ХХК, “Комплант” ХХК, “Нью яармаг” ХХК-ийн талаар гарсан анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг тус тус хэвээр үлдээж шийдвэрлэлээ. Эдгээр компаниуд нь Хөгжлийн банкнаас авсан зээл, хүүгийн төлбөрийг хамт бүрэн төлсөн болохыг дурьдах нь зүйтэй.

2. Г.Батдорж, Г.Галсанням /“Сэлэнгийн герфорд” ХХК/

Г.Цолмон /“Пирамид орд” ХХК/

Ш.Бүтэд /“Мон дулаан” ХХК/

П.Мягмардорж /“Газ импорт” ХХК/

Э.Эрдэнэбилэг, Х.Бат-эрдэнэ /“Монгол драй милк” ХХК/

Ц.Баатарбилэг /“НВЦ” ХХК/

Б.Мөнхтөр /“Бэрэн” ХХК/

Б.Батбаатар, Ч.Өлзий /“Инжир” ХХК/ нар нь нийтийн албан тушаалтан албаны эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэрэг үйлдэхэд хатгагчаар хамтран оролцсон гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт хууль ёсны, үндэслэлтэй гарчээ.

Харин эдгээр шүүгдэгч нар гэмт хэрэг үйлдэж Хөгжлийн банканд учруулсан хохирлоо төлөөгүй, хор уршгийг арилгаагүй байхад торгох ял оногдуулсан нь үйлдсэн гэмт хэргийн нийгмийн хор аюулын шинж чанар, учруулсан хохирол, хор уршигт тохироогүй, шударга ёсны зарчимд нийцээгүй ба энэ талаар прокурорын эсэргүүцэл, шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтийг хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзлээ.

Үүнээс гадна Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.4 дүгээр зүйлийн 2-т “Гэмт хэргийн хатгагчийг түүний хатгаснаар үйлдсэн гэмт хэргийн гүйцэтгэгчид оногдуулах ялаас багагүй ял оногдуулна” гэж хуулиар үүрэг болгосон зохицуулалтыг шүүх зөрчсөн байна.

Хуулийн этгээд “НВЦ” ХХК, “Ганхүдэр орд” ХХК, “Инжир” ХХК-ын мөнгө угаасан гэх үйлдэлд хамаарах хөөн хэлэлцэх хугацааг ойлгомжгүй тодорхойлжээ.

Иймд дээрх нэр дурьдсан хүн, хуулийн этгээдүүдэд холбогдох Эрүүгийн хуулийн 22.1, 22.5, 18.6 дугаар зүйлд заасан гэмт хэрэгт оногдуулах эрүүгийн хариуцлагын төрөл, хэмжээг дахин хэлэлцүүлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

3. Анхан шатны шүүхээс шүүгдэгч Ё.Баатарбилэгийг “НВЦ” ХХК-тай холбоотой хэрэгт тус компанийн захирал Ц.Баатарбилэгээс 100,000 ам.долларын хахууль авсан хэргийн үйл баримт, түүнд хийсэн хууль зүйн дүгнэлтийг үндэслэлтэй бөгөөд Эрүүгийн хуулийн 22.4 дүгээр зүйлийн 6-д зааснаар зүйлчлэн 5 жил хорих ял шийтгэсэн нь гэм бурууд нь тохирсон байна.

Харин гэмт хэрэг үйлдэж олсон мөнгийг Эрүүгийн хуулийн 7.5 дугаар зүйлд зааснаар хурааж улсын орлого болгоогүй байх тул “... Ё.Баатарбилэгээс 73,000,000 төгрөг гаргуулах...” талаар шийтгэх тогтоолын холбогдох заалтыг “... Ё.Баатарбилэгээс 100,000 ам.доллар буюу 246,000,000 төгрөг гаргуулах ...” болгон өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй.

Мөн шүүгдэгч Ё.Баатарбилэгийн үйлдсэн Эрүүгийн хуулийн 22.10 дугаар зүйлд заасан үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн хэргийн зүйлчлэлийг мөн хуулийн 18.6 дугаар зүйлийн 2.1-д заасан мөнгө угаах гэмт хэрэг болгон өөрчилж, оногдуулсан 1 жилийн хорих ялыг хэвээр үлдээсэн тул түүний эдлэх ял хуулийн хүчин төгөлдөр болж байна.

“Хааны харгуй” ХХК-д тусгай зөвшөөрөл авахын тулд хахууль өгсөн шүүгдэгч Х.Баттулга, хахууль авсан шүүгдэгч Ц.Баярсайхан нарыг гэм буруутайд тооцож, торгох ял шийтгэсэн, шүүгдэгч Ё.Баатарбилэгийн үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад түүний хамаарал бүхий Ё.Доржсумъяа, Ц.Цэвэгмэд нар болон шүүгдэгч Ц.Баатарбилэгийн хамаарал бүхий Б.Цэрэндаваа нарыг гэрчээр санаатай худал мэдүүлэг өгсөн гэх хэргийг Үндсэн хуульд заасан мэдүүлэг өгөхгүй байх эрхийг зөрчсөн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон, “Пирамид орд” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт Г.Санжмятавыг, “Болор шүр” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт Ц.Содхүүг, “Бэрэн” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт М.Цэлмэгийг гэм буруугүйд тооцож цагаатгасныг хэвээр үлдээлээ.

4. Шүүгдэгч Г.Байгалмаагийн холбогдсон МоАХ-ны удирдах зөвлөлийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа албан тушаалаа ашиглан “Пирамид орд” ХХК-аар холбооны газар дээр орон сууц бариулахдаа төлбөрт авах ёстой орон сууцыг хувьдаа ашигласан, мөнгө угаасан гэх хэргүүдийг дахин хэлэлцүүлэхээр тогтов.

“Болор шүр” ХХК-ийн зээлтэй холбоотой хэрэгт шүүгдэгч Я.Батцэцэгийн, “Бэрэн” ХХК-ийн холбоотой хэрэгт Т.Болдмаагийн үйлдлийг санхүүгийн баримтыг хуурамчаар үйлдсэн гэж хууль зүйн буруу дүгнэлт хийсэн байна. Тэд зээлийг зориулалтын дагуу зарцуулсан мэтээр хуурамч баримт үйлдэн мөрдөх байгууллагад гаргаж өгсөн нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны эсрэг гэмт хэрэг байх тул хэргийн зүйлчлэлийг Эрүүгийн хуулийн 21.1 дүгээр зүйлд заасан гэмт хэргээр зүйлчилж, ялыг хэвээр үлдээсэн болно.

5. Шүүгдэгч Л.Ням-Очирыг нийтийн албан тушаалтанд хахууль өгч, мөнгө угаасан хэрэгт гэм буруутайд тооцсон анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлтэй боловч тэрээр тогтоол гарсны дараа нас барсан талаар холбогдох баримтыг ирүүлсэн тул хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

6. “Бэрэн” ХХК-тай холбоотой хэрэгт улсын бүртгэгчээр ажиллаж байсан Н.Сүхболд нь улсын бүртгэлийг хууль бусаар хийж хахууль авсан гэмт хэрэг үйлдэж, хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн үндэслэлээр цагаатгаж шийдвэрлэжээ. Гэтэл тэрбээр 2021 онд гэмт хэрэг үйлдэж шүүхээс ял шийтгүүлсэн байдлыг шүүх анхаарч үзээгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа тасрах эсэхэд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй байх тул цагаатгасан шийдвэрийг хүчингүй болгож гэм бурууг дахин хэлэлцүүлэхээр тогтлоо.

7. Шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдэж олсон орлогыг хураахдаа Эрүүгийн хуулийн 7.5 дугаар зүйлийг баримтлаагүй тул шийтгэх тогтоолын холбогдох хэсэгт өөрчлөлт оруулсан болно.

Ирэх саруудын цаг агаарын ерөнхий төлөв

Hulan — Wed, 11 Dec 2024 13:13:14 +0800

Цаг уурын байгууллагын гаргасан улирлын ерөнхий төлөвөөр ирэх 2025 оны нэгдүгээр сард баруун болон төвйин аймгуудын нутаг, зүүн болон говийн аймгуудын зарим нутгаар олон жилийн дунджаас хүйтэн, хур тунадас баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу орох бол хоёрдугаар сард баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар олон жилийн дунджаас хүйтэн, Увс, Завханы нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу, Хэнтийн нутаг, Дорнодын хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас бага, бусад нутгаар дунджийн орчим байна. Гуравдугаар сард агаарын температур болон хур тунадас нийт нутгаар дунджийн орчим байх төлөв гарчээ.

Нэгдүгээр сарын агаарын дундаж температур Дорнод, Сүхбаатар, Дорноговийн нутаг, Өмнөговийн зүүн хэсгээр олон жилийн дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас хүйтэн байх бол сарын нийлбэр хур тунадас Баян–Өлгий, Увс, Завхан, Хөвсгөл, Архангай, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Өвөрхангайн нутаг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгорын хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй байна.

Хоёр дугаар сарын агаарын дундаж температур Баян-Өлгий, Увс, Завхан, Хөвсгөл, Архангай, Булган, Сэлэнгэ, Төвийн нутаг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангайн хойд, Хэнтийн баруун, Дундговийн баруун хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас хүйтэн, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй байгаа бол сарын нийлбэр хур тунадас (цас) Завханы нутаг, Увсын ихэнх, Говь–Алтайн хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, Хэнтийн ихэнх, Дорнодын хойд, Төв аймгийн зүүн хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас бага, бусад нутгаар дунджийн орчим цас орох төлөвтэй байна.

Харин гуравдугаар сарын агаарын дундаж температур нийт нутгаар олон жилийн дунджийн орчим байх төлөвтэй байгаа бол сарын нийлбэр хур тунадас нийт нутгаар олон жилийн дунджийн орчим хур тунадас орох төлөвтэй байна.

Эх сурвалж: ЦУОШГ

Хэрэглээний бодит ачааллаас шалтгаалсан цахилгааны хязгаарлалт хийж байна

Hulan — Wed, 11 Dec 2024 12:43:52 +0800

Эрчим хүчний чадлын дутагдлаас шалтгаалан Диспетчерийн үндэсний төвөөс өчигдөр (2024.12.10) 16.30-22.10 цагийн хооронд Цахилгаан дамжуулах үндэсний сүлжээ ТӨХК-ийн 110 кВ-ын 18 дэд станцаар дамжуулан эрчим хүчний хязгаарлалтыг хийсэн ба үүнд УБЦТС ТӨХК-ийн 125 фидер хамрагдлаа. Энэхүү фидерээс цахилгаанаар хангагддаг 13244 аж ахуйн нэгж, 206348 айл өрх, нийт 219592 хэрэглэгч 1-2 цагийн хугацаанд хэрэглээ нь хязгаарлагдсан. УБЦТС ТӨХК-ийн хязгаарлагдсан цахилгаан ачааллын хэмжээ 265 МВт байна.

Хязгаарлалтыг Диспетчерийн үндэсний төвөөс хэрэглээний бодит ачаалал үүссэн тухайн цаг мөчид системийн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор шууд хийж байгаа учраас УБЦТС ТӨХК хэрэглэгчдэдээ урьдчилан мэдэгдэх боломжгүй нөхцөл үүсэж байгаа тул хүлцэл өчье.

Цаашид цахилгааны хязгаарлалт нь сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэлээс шалтгаалан их, бага хэмжээгээр өвлийн турш үргэлжлэх төлөвтэй байна. Иймд хэрэглэгч бүр ахуйн цахилгаан хэрэглээгээ нарийн төлөвлөж, оргил ачааллын 17.00-22.00 цагуудад хэрэглээгээ 220В-ын сүлжээтэй бол 1.5 кВт, 380В-ын сүлжээтэй бол 2 кВт-д тохируулан хэмнэлттэй хэрэглэх дадал хэвшилд шилжихийг зөвлөж байна.

Прокурорууд БНХАУ-ын ӨМӨЗО-нд туршлага судлаж байна

Hulan — Wed, 11 Dec 2024 11:59:12 +0800

Нийслэл, Тээвэр, дүүргийн прокурорын газрын прокурорууд БНХАУ-ын Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Ардын прокурорын газарт туршлага судлах ажлын айлчлал хийж байна.

Хар тамхи, мансууруулах бодис, хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг худалдаалах гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиглэлээр туршлага судлах зорилго бүхий тус айлчлалын хүрээнд БНХАУ-ын Өвөр Монголын Өөртөө Засах орны Ардын прокурорын газар болон Эрээн, Хөх хот, Эжэнхороо, Ордос хотын прокурорын газрын үйл ажиллагаатай танилцаж, мэдээлэл солилцох уулзалтуудыг зохион байгуулах юм.