Дэлхийн 137 оронд хийгдэж буй умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэгч хүний папиллома вирус (ХПВ)-ийн эсрэг вакциныг манай улс энэ оноос үндэсний товлолын вакцинд оруулсан. Тэгвэл уг вакциныг 2024 ондоо багтаан эхлүүлэхээр улсын хэмжээнд бэлтгэл ажлыг хангаж байна. Энэ хүрээнд дархлаажуулалтын ажлыг зохион байгуулахтай холбоотойгоор холбогдох эрүүл мэндийн байгууллагын мэргэжилтнүүдэд мэдээлэл, сурталчилгааны ажлыг хэрхэн үр дүнтэй зохион байгуулах, иргэд, олон нийтэд папиллома вирусийн талаарх үнэн, зөв мэдээллийг хэвлэл мэдээллийн тусламжтайгаар хэрхэн хүргэх чиглэлээрх сургалтыг НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн дэмжлэгтэйгээр Эрүүл мэндийн яам, Халдварт өвчин судлалын үндэсний төв (ДТСА), Монголын эрүүл мэндийн сэтгүүлчдийн “Цагаан үзэг” холбооноос /2024.10.24/ хамтран зохион байгууллаа.

Сургалтаар холбооны гүйцэтгэх захирал, эрүүл мэндийн сэтгүүлч, докторант Б.Ундрах “Хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчтэй үр дүнтэй хамтарч ажиллах нь”, “Эрсдэлийн үеийн хариу арга хэмжээний баг, бүлгүүдийг олон нийтийн мэдээлэл харилцааны ажилд чадавхжуулах нь”, холбооны зөвлөх, доктор, профессор С.Наранчимэг “Хандлага, харилцаагаа удирдах нь”, зөвлөх багш Ц.Тамир “Хуурамч мэдээ, мэдээллийг нягтлах, хариу арга хэмжээ авах арга зүй” зэрэг сэдвийн хүрээнд оролцогчдод мэдээлэл хүргэж, санал солилцлоо.

ДЭЛХИЙН 137 УЛСАД ХАВДАР ҮҮСГЭГЧИЙН ЭСРЭГ ВАКЦИН ХИЙДЭГ

Хүний папиллома вирус (ХПВ)-ийн дархлаажуулалтад охидыг бага насанд нь хамруулах нь умайн хүзүүний хорт хавдар үүсэх эрсдэлийг эрс бууруулдаг болохыг олон улсын туршлага, судалгаанаас харж болох юм. Жишээлбэл, Швед улсад хийгдсэн томоохон бүртгэлд суурилсан ажиглалтын судалгаагаар, вакцинжуулалтын 10 жилийн дараах нөлөө 9-16 насны охидод ХПВ-ийн вакцин хийснээр умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэх эрсдэлийг 88 хувиар бууруулсан бол 17-30 насны эмэгтэйчүүдэд вакцин хийхэд өмнөх наснаас үр дүн багатай байв. Гэсэн ч вакцин хийлгээгүй бусад бүлэгтэй харьцуулахад умайн хүзүүний хорт хавдрын өвчлөл 53 хувиар буурсан үзүүлэлттэй гарчээ. (HPV Vaccination and Risk of Cervical Cancer. 2020, England, Falcaro et al, 2021)

ХҮЙС ХАМААРАХГҮЙГЭЭР 11 НАСНЫХАН ХАМРАГДАХ БОЛОМЖТОЙ

Манай улс ХПВ-ийн дархлаажуулалтыг зохион байгуулахдаа:

• Заавал хийх товлолт насыг 11-ээр тогтоож, эрэгтэй, эмэгтэй хүүхдэд 1 цэн/тун вакцин хийнэ
• Сайн дурын дархлаажуулалт буюу иргэн өөрөө төлбөрөө төлөөд дархлаажуулалтад хамрагдах боломжтой. Үүнд 11-ээс дээш насныханд Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Дархлаажуулалтын зөвлөх хорооноос гаргасан зөвлөмжийн дагуу нас насанд нь тохирсон тунгаар хийх аж.

Тухайлбал,

• 9-14 насныханд 2 цэн/тун,
• 14-18 насныханд 3 цэн/тун вакцин тус тус хийхээр зааварт тусгажээ.

Ташрамд дурдахад, манайд умайн хүзүүний хорт хавдар нь эмэгтэйчүүдийн дундах хавдрын өвчлөлийн II дугаарт, нас баралтаар III бичигддэг юм. (Хорт хавдрын тайлан 2023, ХСҮТ)

МОНГОЛД УМАЙН ХҮЗҮҮНИЙ ХОРТ ХАВДАР ҮҮСГЭГЧ ПАПИЛЛОМА ВИРУС (HPV)-ИЙН ТАРХАЛТ ДЭЛХИЙН ДУНДЖААС 3 ДАХИН ИХ БАЙНА

Монгол Улсын хэмжээнд 2023 онд нийт 7244 хүн хавдраар өвчилсний 5.9 хувь буюу 425 хүн нь умайн хүзүүний хорт хавдраар оношлогджээ. Умайн хүзүүний хорт хавдрыг үүсгэгч папиллома вирусийн тархалтын дэлхийн дундаж 12 хувьтай байдаг бол манай улсад эл тоо 3 дахин их буюу 35 хувиас дээш үзүүлэлттэй, дэлхийд дээгүүрт орж байна. 2012 оны ДЭМБ-ын зөвлөмжөөр, Монгол Улс умайн хүзүүний хорт хавдрын эсрэг вакциныг анх нэвтрүүлэхээр болсон ч үргүйдэлд хүргэдэг гэх ташаа мэдээлэл тархаж, улмаар вакцинжуулалтын ажлыг зогсоож байсан юм.

БҮХ НИЙТИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ТӨЛӨӨ – МЭМСЦҮХ

Хан-Уул дүүргийн эрүүл мэндийн төвийн дарга А.Сувдаа болон хүний нөөц хариуцсан мэргэжилтэн Ц.Энхбаясгалан тус эмнэлгийн гемодиализийн эмч Э.Батбаярыг ажлын бус цагаар алдаа гаргаагүй байхад нь шалтгаангүй ажлаас нь чөлөөлснийг эх сурвалж мэдээллээ.

Тус төвийн эмнэлгийн эмч, ажилчид эсэргүүцэл илэрхийлж төвийн дарга А.Сувдааг ажлаас нь чөлөөлөх хүсэлт гаргаж, гарын үсэг цуглуулж эхэлсэн байдаг. Тодруулбал 6-7 сарын нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөөгүй, цалин тасалдсан. Үйлчлүүлэгч хүлээн авахад шаардлагатай нэг удаагийн хэрэгсэл байхгүйн улмаас үзлэг хийх боломжгүй байгаа тухай цахим орчинд цацагдсан. Түүнчлэн илүү цагийн нэмэгдэл цалин хөлсөө цаг тухайд нь авах хүсэлтэй байгаа талаараа шаардлага хүргүүлсэн аж.

Тэгвэл Э.Батбаяр эмчийг чөлөөлөхөөс гадна мөн бусад эмч нарын хуваарийг ажлын бус цагаар сольж байгаа нь эмнэлгийн ажилчдыг өөрийнх нь эсрэг мэдээлэл өгсөн учраас ийм байдлаар арга хэмжээ авч байна гэж ажилчид үзэж байна.

Түүнчлэн өчигдөр тус эмнэлгийн ажилчдын ажиллах нөхцөл байдлыг мэдээлсэн хэвтэн эмчлүүлэх тасгийн эрхлэгч Б.Намуунбайгалийг ч цаашид ажиллуулахгүй талаар яригдаж байна гэлээ.

Эмнэлгийн үйл ажиллагааны асуудал одоогоор Нийслэлийн эрүүл мэндийн газрын хяналт шалгалтын хүрээнд явагдаж байгаа хэдий ч удирдах газрын шийдвэр гараагүй нөхцөл байдалд ажилчидаа ажлаас чөлөөлж байгаа нь тус эрүүл мэндийн төвийн даргыг албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, хууль бус үйлдэл хийж байна гэх хардлагыг төрүүлэх болжээ.

Өнөөдрийн сонсголын ажиглагчаар Монголын Өрхийн анагаах ухааны мэргэжилтнүүдийн холбооны тэргүүн н.Хажидмаа, Монголын Эрдэмтдийн үндэсний зөвлөлийн тэргүүн н.Оюунбилэг, Японы Үүдэл эс дархлөө судлалын профессор н.Нямбаяр нарыг томилсон. Харин сонсголд урилгаар оролцож буй хууль хяналтын байгууллагаас АТГ-н үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх хэлтсийн дарга н.Даваатогтох, УЕПГ-аас хэрэг бүртгэл мөрдөн байцаах ажиллагаанд хяналт тавих хэлтсийн ахлах прокурор н.Ариунаа, Зөрчлийн хэсэг бүртгэх ажиллагаанд хяналт тавих хэлтсийн хяналтын прокурор н.Уянга, ЦЕГ-ын Эрүүгийн Цагдаагийн албаны Эдийн засаг гэмт хэрэгтэй тэмцэх газрын Санхүүгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх хэлтсийн эрүүгийн ахлах мөрдөгч Цагдаагийн ахмад н.Отгонбаатар нар хүрэлцэн иржээ.

Сонсголд Эрүүл мэндийн сайд, Эрүүл мэндийн яамны холбогдох албан тушаалтнууд, эм эмнэлгийн хэрэгслийн хяналт зохицуулалтын газар, Гаалийн ерөнхий газар, Худалдан авах ажиллагааны газар, Нийслэлийн эрүүл мэндийн газар зэрэг байгууллагуудын төлөөлөл давхардсан тоогоор нийт 150 гаруй албан тушаалтныг гэрчээр сонсголд дуудаж, мэдэгдэх хуудас хүргүүлсэн.

Хянан шалгах түр хороо 2024 оны нэгдүгээр сарын 4-ны өдрөөс эхлэн emiinsonsgol.mn, Dparliament.mn, эмийн түр хороо парлиамент болон утсаар иргэдээс эмийн үнэ, чанартай холбоотой мэдээллүүдийг хүлээн авсан байна. Энэ хүрээнд эмийн чанар, хүртээмж, эмнэлгийн байгууллагын хүнд сурталтай холбоотой мэдээллүүд ирсэн. Нийтдээ 1164 албан тушаалтан 6200 нотлох баримт, 153000 цаасан нотлох баримт, 85000 цахим файл цуглуулж шинжилгээ судалгаа гаргасан. Нийтдээ давхардсан тоогоор 150 гаруй гэрч дуудагдан хянан шалгах, шинжээч нар гурван өдрийн турш дуудагдан гэрчийн мэдүүлэг өгчээ.

Emiinsonsgol.mn цахим хуудсаар 930 гомдол санал, албаны утсанд 350, parliament.mn хуудсанд 648 гомдол мэдээлэл иржээ.

Зүй бусаар хорогдсон малын сэг, зэмийг устгах асуудлаар Мал эмнэлгийн ерөнхий газрын ахлах мэргэжилтэн Т.Тунгалаг мэдээлэл өглөө. Тэрээр “Зүй бусаар хорогдсон малын сэг зэмийг устгах ажлыг мал эмнэлгийн мэргэжлийн байгууллага олон улсын заавар зөвлөмж, хууль эрх зүйн хүрээнд тусгай дүрэм журам, зааврын хүрээнд хэрэгжүүлдэг. Байгалийн гамшигт үзэгдэл, өвчин эмгэг зэрэг олон шалтгаан байдаг. Монгол орны хувьд малын зүй бус хорогдол үүсэж байгаа гол шалтгаан нь хоол тэжээлийн дутагдлаас үүдэж байна. Хоёрдугаарт, хашаа саравчийн хангамжаас шалтгаалж буй. Үүнийг халдваргүйтүүлэх, сэг зэм байсан хашаа хороог халдваргүйжүүлэх заавар зөвлөмж, мэргэжил арга зүйгээр хангах ажлыг мал эмнэлгийн байгууллага хийнэ. Зайлшгүй гамшгийн нөхцөл үүссэн өнөө үед энэ ажлыг нэгдсэн зохион байгуулалтаар хийхээс өөрцгүй.

Малын хүүр, сэг зэмийг манай орны хувьд шатааж, хөрсөнд булшлах, хөрсөнд шууд булшлах гэсэн хоёр аргыг голчлон хэрэглэдэг. Их хэмжээний мал хорогдсон үед шатааж, булшлах нь тохиромжгүй.Сэг зэмийг булшлах газрыг сонгох зөвшөөрлийг байгаль орчны байгууллага олгоно” гэлээ.