Зураг (Эболагийн вирусын бөөмс, электрон микроскопын зураг, жишээ зураг): Cynthia Goldsmith (CDC) / Wikimedia Commons, Public domain

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад (ДР Конго) Эбола вирусын баталгаажсан тохиолдол 10,000-аас давжээ. Дэгдэлт улс даяар болон хил давж тархсаар байна. Мягмар гарагт ДР Конгийн засгийн газрын гаргасан мэдээллээр баталгаажсан тохиолдол 10,060, нас барагсад 4,887 боллоо.

Зураг (Эболагийн эмчилгээний төвд орохоор бэлдэж буй ажилтан, жишээ зураг): CDC Global/Athalia Christie / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад (ДР Конго) Эболагийн сэжигтэй тохиолдлын дохиоллын дагуу ажиллаж байсан нэг сувилагч халдлагад өртөж амиа алдаж, нөгөө эмнэлгийн ажилтан хүнд бэртжээ. Энэ тухай Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) мэдээллээ.

Зураг (жишээ зураг: Монголын Зэвсэгт хүчний албан хаагчид): Sgt. Matthew Nedved / Wikimedia Commons, Public domain

«Идэр чийрэг монгол цэрэг» төслийн хүрээнд цэрэг татлагад хамрагдсан 2,046 залууг шинжилгээнд хамруулахад 50 гаруй хувь буюу 1,100 орчим залууд өвчлөл илэрсэн гэж Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүл мэндийн төвийн дарга Ч.Өнөрсайхан мэдэгдлээ.

Зураг (Улаанбаатарын 23-р сургуулийн сурагчид, 2024 оны 4-р сар): UK Government / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Эрүүл мэндийн яам, Боловсролын яам хамтран цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургуульд суурилсан эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх, эрт илрүүлэх үзлэгийг 10-р сарын 1-ээс 12-р сарын 1-ний хооронд улс даяар зохион байгуулж байна. Өнөөдрийн байдлаар 198,302 хүүхэд (69.4 хувь) үзлэгт хамрагдаж эхэлжээ.

Зураг (тайлбар): Томуугийн вакцины шприц (дүрслэл): Epolk / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Эрүүл мэндийн яамны мэргэжилтнүүд АНУ-ын Өвчний хяналт, сэргийлэлтийн төвийн Томуугийн хөтөлбөрийн төлөөлөгчидтэй уулзаж, амьсгалын замын халдварын тандалт, бэлэн байдлыг бэхжүүлэх төслийн талаар ярилцлаа.

Зураг (Эмнэлгийн барилга, Улаанбаатар): LittleT889 / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Улсын онцгой комисс ОХУ-ын Эрхүү хотод тарваган тахалтай холбоотой байж болзошгүй нөхцөл байдал үүссэнтэй холбогдуулан өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллаж байна. ОХУ-ын албаны хариугаар аюултай халдварт өвчний шинж илрээгүй гэв.

Зураг (Хоёрдугаар төв эмнэлэг, Улаанбаатар): Chongkian / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугарын мэдээлснээр тархвар судлалын 39 дүгээр долоо хоногт томуу, томуу төст өвчний өвчлөл 10,000 хүн амд 46.5 тохиолдол бүртгэгдэж, сүүлийн гурван жилийн мөн үеийнхээс өндөр байна.

Зураг (Нэгдүгээр төв эмнэлэг, Улаанбаатар): Chongkian / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Аравдугаар сарын 1-нээс эхэлсэн цэцэрлэг, сургуульд суурилсан эрт илрүүлэх үзлэгт 15-ны байдлаар 291,998 хүүхдийн 118,090 нь хамрагдаж, хамрагдалт 40.4 хувьд хүрчээ.

Зураг: Убли (Pentadiplandra brazzeana) ургамал. SKG713 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Африкийн нэгэн ургамлаас гаралтай чихэрлэг уураг чихрийн өөр хувилбар болж магадгүйг шинэ судалгаа харууллаа. Бразеин хэмээх энэ уургаар амталсан зайрмаг идсэний дараа цусан дахь сахар энгийн чихэртэй зайрмагийг бодвол бага өсчээ.

Дэлхийн 137 оронд хийгдэж буй умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэгч хүний папиллома вирус (ХПВ)-ийн эсрэг вакциныг манай улс энэ оноос үндэсний товлолын вакцинд оруулсан. Тэгвэл уг вакциныг 2024 ондоо багтаан эхлүүлэхээр улсын хэмжээнд бэлтгэл ажлыг хангаж байна. Энэ хүрээнд дархлаажуулалтын ажлыг зохион байгуулахтай холбоотойгоор холбогдох эрүүл мэндийн байгууллагын мэргэжилтнүүдэд мэдээлэл, сурталчилгааны ажлыг хэрхэн үр дүнтэй зохион байгуулах, иргэд, олон нийтэд папиллома вирусийн талаарх үнэн, зөв мэдээллийг хэвлэл мэдээллийн тусламжтайгаар хэрхэн хүргэх чиглэлээрх сургалтыг НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн дэмжлэгтэйгээр Эрүүл мэндийн яам, Халдварт өвчин судлалын үндэсний төв (ДТСА), Монголын эрүүл мэндийн сэтгүүлчдийн “Цагаан үзэг” холбооноос /2024.10.24/ хамтран зохион байгууллаа.

Сургалтаар холбооны гүйцэтгэх захирал, эрүүл мэндийн сэтгүүлч, докторант Б.Ундрах “Хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчтэй үр дүнтэй хамтарч ажиллах нь”, “Эрсдэлийн үеийн хариу арга хэмжээний баг, бүлгүүдийг олон нийтийн мэдээлэл харилцааны ажилд чадавхжуулах нь”, холбооны зөвлөх, доктор, профессор С.Наранчимэг “Хандлага, харилцаагаа удирдах нь”, зөвлөх багш Ц.Тамир “Хуурамч мэдээ, мэдээллийг нягтлах, хариу арга хэмжээ авах арга зүй” зэрэг сэдвийн хүрээнд оролцогчдод мэдээлэл хүргэж, санал солилцлоо.

ДЭЛХИЙН 137 УЛСАД ХАВДАР ҮҮСГЭГЧИЙН ЭСРЭГ ВАКЦИН ХИЙДЭГ

Хүний папиллома вирус (ХПВ)-ийн дархлаажуулалтад охидыг бага насанд нь хамруулах нь умайн хүзүүний хорт хавдар үүсэх эрсдэлийг эрс бууруулдаг болохыг олон улсын туршлага, судалгаанаас харж болох юм. Жишээлбэл, Швед улсад хийгдсэн томоохон бүртгэлд суурилсан ажиглалтын судалгаагаар, вакцинжуулалтын 10 жилийн дараах нөлөө 9-16 насны охидод ХПВ-ийн вакцин хийснээр умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэх эрсдэлийг 88 хувиар бууруулсан бол 17-30 насны эмэгтэйчүүдэд вакцин хийхэд өмнөх наснаас үр дүн багатай байв. Гэсэн ч вакцин хийлгээгүй бусад бүлэгтэй харьцуулахад умайн хүзүүний хорт хавдрын өвчлөл 53 хувиар буурсан үзүүлэлттэй гарчээ. (HPV Vaccination and Risk of Cervical Cancer. 2020, England, Falcaro et al, 2021)

ХҮЙС ХАМААРАХГҮЙГЭЭР 11 НАСНЫХАН ХАМРАГДАХ БОЛОМЖТОЙ

Манай улс ХПВ-ийн дархлаажуулалтыг зохион байгуулахдаа:

• Заавал хийх товлолт насыг 11-ээр тогтоож, эрэгтэй, эмэгтэй хүүхдэд 1 цэн/тун вакцин хийнэ
• Сайн дурын дархлаажуулалт буюу иргэн өөрөө төлбөрөө төлөөд дархлаажуулалтад хамрагдах боломжтой. Үүнд 11-ээс дээш насныханд Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Дархлаажуулалтын зөвлөх хорооноос гаргасан зөвлөмжийн дагуу нас насанд нь тохирсон тунгаар хийх аж.

Тухайлбал,

• 9-14 насныханд 2 цэн/тун,
• 14-18 насныханд 3 цэн/тун вакцин тус тус хийхээр зааварт тусгажээ.

Ташрамд дурдахад, манайд умайн хүзүүний хорт хавдар нь эмэгтэйчүүдийн дундах хавдрын өвчлөлийн II дугаарт, нас баралтаар III бичигддэг юм. (Хорт хавдрын тайлан 2023, ХСҮТ)

МОНГОЛД УМАЙН ХҮЗҮҮНИЙ ХОРТ ХАВДАР ҮҮСГЭГЧ ПАПИЛЛОМА ВИРУС (HPV)-ИЙН ТАРХАЛТ ДЭЛХИЙН ДУНДЖААС 3 ДАХИН ИХ БАЙНА

Монгол Улсын хэмжээнд 2023 онд нийт 7244 хүн хавдраар өвчилсний 5.9 хувь буюу 425 хүн нь умайн хүзүүний хорт хавдраар оношлогджээ. Умайн хүзүүний хорт хавдрыг үүсгэгч папиллома вирусийн тархалтын дэлхийн дундаж 12 хувьтай байдаг бол манай улсад эл тоо 3 дахин их буюу 35 хувиас дээш үзүүлэлттэй, дэлхийд дээгүүрт орж байна. 2012 оны ДЭМБ-ын зөвлөмжөөр, Монгол Улс умайн хүзүүний хорт хавдрын эсрэг вакциныг анх нэвтрүүлэхээр болсон ч үргүйдэлд хүргэдэг гэх ташаа мэдээлэл тархаж, улмаар вакцинжуулалтын ажлыг зогсоож байсан юм.

БҮХ НИЙТИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ТӨЛӨӨ – МЭМСЦҮХ